1982 – 2007 (II)

In De Balie in Amsterdam is zaterdag 17 maart een symposium ter gelegenheid van de herdenking dat 25 jaar geleden Koost Koster en zijn collegas werden vermoord. Het symposium is georganiseerd door Lokaal Mondiaal.
Die organisatie geeft in kort bestek weer wat er destijds is voorgevallen. Hieronder de tekst van haar website:
De IKON-ploeg was in El Salvador om verslag te doen van de situatie in het land dat op weg was naar verkiezingen. El Salvador verkeerde sinds 1979 ineen burgeroorlog en aanzienlijke gebieden bevonden zich onder controle van de rebellen van het FMLN. Twee jaar eerder was Koster ook al in het land geweest om een reportage te maken over de doodseskaders in El Salvador. Deze reportage had grote internationale impact en richtte de schijnwerpers op het land, maar zowel de Salvadoraanse als de Amerikaanse regering vonden dat Koster eenzijdig te werk was gegaan en te pro-FMLN berichtte.
Op 7 maart 1982 begonnen Koster en zijn team met het maken van interviews met gevangen guerrilleros in de Mariona gevangenis. Openlijk bedankten de gevangenen de journalisten voor hun steun in de strijd. Op 11 maart werd Koster opgehaald door agenten in burger en ondervraagd, nadat de autoriteiten een briefje hadden gevonden op het gedode lichaam van een guerrillastrijder met zijn naam en adres in San Salvador daarop. Een dag later verscheen er een artikel in de Salvadoraanse pers met de fotos van de Nederlandse journalisten. In het artikel werden ze beschuldigd van steun aan de subversieven.
De ook in El Salvador aanwezige IKON-collega Jan Schmeitz waarschuwde Koster nog om heel voorzichtig te zijn. Zelfs contacten van het FMLN suggereerden Koster dat het misschien beter was om het land even te verlaten. Desondanks vertrokken Koster en zijn team op 17 maart met een minibus richting Chalatenango om daar door mensen van het FMNL te worden opgehaald. Onderweg constateerden ze dat hun auto werd gevolgd door een terreinwagen die vaak gebruikt werd door veiligheidsdiensten. Bij Santa Rita werden ze opgewacht door vier strijders van het FMLN. Ze verlieten de weg en trokken via een paadje het land in. Nog geen honderd meter verder werd het vuur op de groep geopend. Slechts n guerrillero slaagde erin in te ontkomen.
De moord op de IKON-ploeg was voorpaginanieuws in de hele wereld. Vooral in Nederland sloeg het in als een bom. Er kwamen diverse herdenkingsdiensten en de moord zorgde voor een enorme betrokkenheid van de Nederlandse bevolking bij de bevrijdingsstrijd in El Salvador. De Nederlandse regering stelde een onderzoek in dat draaide om de vraag of het Salvadoraanse leger wist van de komst van de groep en bewust een hinderlaag had gelegd met de intentie de journalisten te vermoorden. Het onderzoek van diplomaat J. W. Bertens concludeerde dat noch opzet, noch toeval kon worden bewezen. Wel dat de journalisten waren gedood door gericht vuur op afstand vanuit handvuurwapens. De Truth Commission van het United States Institute of Peace concludeerde in een rapport dat de journalisten wel degelijk werden gedood in een bewust gelegde hinderlaag op basis van vooraf gekregen informatie, dat het leger de feiten voor onderzoek heeft willen verbergen, en dat de staat van El Salvador in gebreke is gebleven bij het onderzoeken, berechten en bestraffen van de schuldigen.