Categorie: Theater

Mijn eerste keuze uit het aanbod voor het theaterseizoen 2026 – 2027 in de Goudse Schouwburg. Wellicht voeg ik er later nog wat aan toen.

We schijnen in het nieuwe theaterseizoen goed te zitten in de schouwburg. Naar ik hoorde worden de stoelen in de grote zaal vervangen. Ook de nummering verandert. Waar voorheen de stoelen met de oneven nummers (dus stoelen 1, 3, 5, etc naast elkaar) via ingang links benaderd diende te worden en de even nummers (2, 4, 6, etc) via de rechter ingang, loopt de nummering straks door van 1, 2, 3, enzovoorts.

Maakt in de praktijk weinig uit. Sommige schouwburgbezoekers zijn al decennia heel erg blind, negeren de borden en gaan toch dwars door de rijen heen op zoek naar hun stoelnummer. ‘k Neem aan dat de volgorde van de rijen wel onveranderd blijft. Of…?

Hoe dan ook: hier is mijn keuze.

27.10.2026             Meeuw (Tsjechov) Het Nationale Theater
17.02.2027             Lebbis – Satan is moe
24.03.2027             Sherlock Holmes (Mark Rietman e.a.)
11.05.2027             Richard III (Shakespeare) Het Nationale Theater
28.05.2027             Van Vleuten & Van Muiswinkel

De laatste (toneel)voorstelling voor mij in de Goudse Schouwburg vanavond. En is een mooie afsluiting van het theaterseizoen: Oom Wanja, een stuk van Anton Tsjechov, gespeeld door acteurs van Toneelgroep Maastricht.

Ben al decennialang, eigenlijk al uit mijn schooljaren toen het cultureel jongeren paspoort (CJP) bestond die recht gaf op korting op schouwburgkaartjes. een groot toneelliefhebber. ‘k Ga daar liever heen dan naar bijvoorbeeld een musical of sommige cabaretvoorstellingen.

En de stukken van de Russische schrijver Tsjechov zijn altijd mooi om te zien, al ligt het natuurlijk wel aan het toneelgezelschap. Aan toneelgroep Maastricht kun je je geen buil vallen. Die lui weten hoe een stuk overtuigend te brengen. Nu ook weer.

Het eerder stukken van Tsjechov gezien in de Goudse Schouwburg, soms zelfs meerdere keren, steeds door andere gezelschappen, zoals De Kersentuin die ik zelfs drie keer heb bijgewoond.

Oom Wanja is deels herschreven om het ‘actueel’ te krijgen. Mooie taalkundige vondsten, met volgens mij die ene die ook boven dit verhaal staat: Hoe ouder je wordt, hoe meer vroeger je hebt. Het klopt, maar je moet er tekstueel maar op komen.

Landgoed
Het stuk uit 1897 (dat in 1950 voor het eerst in Nederland werd opgevoerd) speelt zich af op het landgoed van Alexander Serebrjakov. Sonja en Wanja runnen het landgoed dat Serebrjakovs eerste vrouw – Wanja’s zus – als bruidsschat had ingebracht. Serebrjakov en zijn jonge vrouw Jelena zijn meestal afwezig, maar nu logeren ze op het landgoed en verstoren ze tot ergernis van Wanja en Marina de dagelijkse routine.

Ook dokter Astrov, die verbitterd is omdat er zojuist een patiënt is overleden, is vrijwel continu te gast. Wanja maakt ruzie met zijn moeder, omdat ze Serebrjakov verafgoodt, en hij flirt met Jelena, tot haar grote irritatie. Lees de rest van het verhaal hier.

Lof voor de cast, al vind ik de rollen van twee spelers wel wat ondermaats. Ze hebben nauwelijks tekst. Misschien is dat in het origineel ook zo, maar ik blijf midden op rij 2 zitten met de vraag: wat doen ze hier op het toneel?

Decor
Maar verder niets dan lof. Zeker Jeroen Spitzenberger als Wanja en Jan-Paul Buijs als dokter Astrov vind ik overtuigend spelen. En ook chapeau voor Peer Wittenbols die het stuk voor deze uitvoering schreef, of herschreef en regisseur Michel Sluysmans. En voor Michiel Voet (decor) en Bart van den Heuvel (lichtontwerp).

En nu: mijn keuze maken uit de vele (toneel)voorstellingen in het nieuwe schouwburgseizoen. Heb al gezien dat er in oktober weer een stuk van Tsjechov op het programma staat: Meeuw, door Het Nationale Theater. Ik kan niet wachten.

Pas laat geboekt, maar zeker geen spijt van deze toneelvoorstelling: Operation Hellfire. Een satire met serieuze ondertoon door Het Nationale Theater. Het serieuze? De president van de Verenigde Staten kan dus – echt waar – een voor het Internationaal Strafhof in Den Haag gevangengenomen ex-collega met geweld bevrijden.

Die aanval (mogelijk op grond van wordt op een mooie manier weergegeven. Niet alleen doordat president Donald Trump zijn grootste vliegdekschip voor Scheveningen voor anker heeft laten gaan en uitroept dat hij ‘Nederland zal teruggeven aan de zee’, maar ook door het gekonkel van een minister-president van Nederland, een minister en de burgemeester van de hofstad.

Dominant is zeker de hoofdaanklager van het strafhof die ex-president Barack Obama die in Den Haag is voor het feestje ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van het International Criminal Court (ICC) laat arresteren. Obama: ,,Was mijn speech zo slecht?’’
De gespeelde arrestatie had te maken met de – echte – inzet van talloze drones tegen de bevolking van Pakistan en Jemen.

Paniek op het podium. Want tja, de stad wil het Strafhof niet voor het hoofd stoten (het zou wat een blamage voor de stad van ‘vrede en recht’ zijn als het ICC naar elders vertrekt), maar een conflict met vriend en bondgenoot Amerika…

Appel
Het Nationale Theater zet het dilemma zeer kundig neer. Zoals gezegd een zeer serieuze mogelijkheid, maar de humor ontbreekt niet. Zo wordt even een Markt Rutte opgevoerd die na een uitspraak figuurlijk een appel eet. En hoe wordt gereageerd op de opkomstplicht aan mensen van 18 – 45 jaar om het land te verdedigen tegen de Amerikaanse aanval op Den Haag.

Beste humor act in het stuk vind ik de gespeelde talkshow, met de arrestatie en de gevolgen als praatonderwerp. Er is de deskundige, een dom blondje met volgens haar de mening van het volk, een Olympische gouden medaille winnende schaatser die ook aan tafel zit (want het moet niet alleen over een serieus onderwerp gaan) en zelfs de muzikale gast met ook een bijdrage aan het gesprek. Het kan zomaar een kopie zijn van babbelprogramma’s als Eva Jinek of Pauw en De Wit.

Niets dan lof voor de tien spelers in het onafgebroken twee uur durende stuk hier in de Goudse Schouwburg. Goed samenspel, mooie monologen en een simpel maar zeer doeltreffend decor en wat gimmicks.

Chapeau
De combinatie van dat alles maakt dat ik een toneelavond heb beleefd zoals ik dat al jaren niet heb meegemaakt. Chapeau voor de jonge schrijvers van het stuk Joeri Heegstra en Max Wind en regisseur Eric de Vroedt. Het enige minpuntje: als de hoofdaanklager en de tweede aanklager een verhitte discussie voeren, spreken ze zo snel dat de tekst niet te volgen is.

Toch, als je de voorstelling met eigen ogen en oren wilt meemaken: het stuk is tot en met 13 juni te zien in (met name) Den Haag en theaters in het land.

O ja, de thriller berust deels op waarheid. De American Service-Members’ Protection Act (ASPA) uit 2002, ook wel bekend als de ‘Hague Invasion Act’, is een Amerikaanse federale wet (ondertekend door president George W. Bush) die de president machtigt om ‘alle noodzakelijke en gepaste middelen’ te gebruiken – inclusief militair geweld – om Amerikaans of geallieerd personeel vrij te krijgen dat door het Internationaal Strafhof in Den Haag wordt vastgehouden. Wat als op last van het ICC Trump ooit wordt aangehouden en wordt aangeklaagd voor het beginnen van een oorlog (ik wilde hier eigenlijk tikken ‘ongeoorloofde oorlog’, maar dat lijkt me dubbelop) tegen Iran…

Na ruim twintig jaar vanavond weer een oude bekende – als ik dat zo mag noemen – in de Goudse Schouwburg. Toneelstuk Ivanov (Anton Tsjechov). Volgende maand nog een stuk van deze Russische schrijver: Oom Wanja.

Ben dol op toneelvoorstellingen. Sterker nog, het was in mijn jeugd de reden om kaartjes te kopen voor de schouwburg. Vooral oude stukken kunnen mij bekoren. Ik noem een Shakespeare, Joost van den Vondel en dus ook Tsjechov.

Ivanov wordt beschouwd als een vroege Tsjechov. Het is geschreven eind jaren tachtig van de negentiende eeuw. Thema’s die vaker in de werken van Tsjechov terugkeren zijn de veranderende tijden waar de oude wereld van adel en gegoede burgerij maar moeilijk mee om kan gaan, verarming en verval van de ooit zo schitterende landgoederen, plannen die al snel vervagen, hoop die omslaat in wanhoop.

Het stuk handelt rond een man (en naamgever van het stuk) die vol goede ideeën zit (hij leest nog steeds heel veel). Maar nu hij rond de veertig is, voelt hij zijn energie en goede zin afnemen. Hij heeft zijn financiën niet op orde, de liefde voor zijn doodzieke vrouw is verdampt, iedere avond ontvlucht hij zijn landhuis om zich de verliefdheid van een jong buurmeisje te laten welgevallen.

Muziek
De spelers van Studio Antigone brengen Ivanov aardig over het voetlicht, al vind ik de muziek en zang in het stuk niet echt passen. Dat ligt aan mij dus, er zal best een betekenis in zitten. Al hoop ik niet dat het alleen maar is gedaan om de voorstelling twee uur te laten duren…

Goed zijn de dubbelrollen van Scott Reniers (als arts en als de vader van het buurmeisje) en Yannick Bronkhorst (rentmeester Borkin en Zinaïda, de vrouw van de voorzitter van het provinciebestuur). Na een eerste ‘wisseling’ ben je eigenlijk vergeten dat het dubbelrollen zijn. Het spel van Julien Croiset als Ivanov vind ik overtuigend.

Al met al genoten van deze voorstelling. Wel jammer voor de Goudse Schouwburg: de benedenzaal is nog niet eens voor de helft gevuld vanavond. De stukken van Tsjechov zijn duidelijk iets voor de echte toneelliefhebbers. Het wel aanwezige publiek kreeg vanavond zelfs de uitnodiging maar wat naar voren te komen.

Eind mei nog een – nog lang niet uitverkocht – stuk van Tsjechov in Gouda. Dan Oom Wanja, door de nooit teleurstellende Toneelgroep Maastricht. Ook dit stuk heb ik in 2004/2005 al eens gezien. Maar voor beide geldt dat vanwege de lange tijd die tussen toen en nu zit, kan ik de voorstellingen niet met elkaar vergelijken.

Ben tv-fan van het NTR-programma Welkom in de Middeleeuwen. Nu ook in het theater als semi-musical. Kaartje gekocht voor de voorstelling in de Goudse Schouwburg.

O schrik, het blijkt toch vooral een kindervoorstelling te zijn. Dat ontdekte ik bij de herinneringsemail van het theater. ‘In de pauze is het een limonadebar…’ Zucht!

En inderdaad, de grote zaal van de schouwburg is flink gevuld met kinderen en zij die op de grens naar pubertijd zitten. In de pauze dan maar wegglippen?

Het blijkt niet nodig. Het jonge publiek gedraagt zich voorbeeldig en is oprecht geïnteresseerd in de geschiedenis. Sterker nog, als een van de spelers het toneel opkomt en vraagt ‘Wie ben ik? Graaf…’ klinkt het luid en correct ‘Floris V’.

In bijna twee uur (inclusief die pauze bij de limonadebar) komen in Welkom in de Middeleeuwen tal van gebeurtenissen en figuren uit de Middeleeuwen voorbij. Behalve Graaf Floris V ook Bonifatius, de uitvingers van de boekdrukkunst Johannes Gotenburg en Laurens Jansz. Coster, de Vlkingen, Willem van Oranje en ga zo maar door. En allemaal bij elkaar gebracht door de naamgenoot van de NTR-serie Dorien.

Affligem
Is het dank een kinder-/jeugdvoorstelling? Ten dele. Laat ik zeggen dat de Middeleeuwen voor kinderen op een begrijpelijke manier wordt gebracht. Maar voor volwassenen valt er genoeg te lachen. Zoals bij de uitvinding van de boekdrukkunst de monniken die nog op ouderwetse wijze de Bijbel kopiëren. Hun namen gaan over de hoofden van de kinderen heen: broeder Affligem en broeder Chouffe. En bij de kruistochten klinkt het vanaf het podium ‘Make Jerusalem Great Again’. En de hilarische meezinger over de Beeldenstorm.

Meer (woord)grappen zal ik hier niet verklappen, maar het moet gezegd: ik heb me geen seconde verveeld bij deze voorstelling. Chapeau voor de makers en acteurs.

Aardige tot redelijke muzikale voorstelling die een hommage aan Wim Sonneveld moet zijn. Bekend van het nog altijd te beluisteren lied Het Dorp. Alleen ben ik op het verkeerde been gezet, net als veel andere bezoekers van de voorstelling. De makers draaien halverwege 180 graden en zetten de nostalgie af tegen de huidige tijd. Daar kwam ik in elk geval niet voor. Geen avondje zwelgen in het werk van Sonneveld.

Wim Sonneveld (1917 – 1974) heeft tal van liedjes en conference gebracht die zeker de oudere generatie (daar reken ik mezelf inmiddels ook toe) nog altijd bekend in de oren klinken. Het lied Het Dorp (naar de oorspronkelijk Franse chanson La Montagne), Margootje, Poen (wat je allemaal met geld kan doen), Zeg maar ja tegen het leven (anders zegt er het leven nog nee), Aan de Amsterdamse grachten (dat kent iedereen wel), Nikkelen Nelis, Moeder ik wil bij de revue en De kat van ome Willem (is op reis geweest…. Uit Ja zuster, nee zuster).

En conferences als Kroketten, Man aan het loket en Frater Venatius (is die verrekte non er nou weer…), De gulle lach, de Stalmeester en nog meer uit bijvoorbeeld de voorstellingen als Haal het doek maar op.

Het Dorp
Sonneveld stond tijdens zijn leven bekend als ‘een van de grote drie’,  samen met Wim Kan en Toon Hermans. Dus vol verwachting naar de Goudse Schouwburg vanavond voor Het Wim Sonneveld complex.

De aankondiging was wervend genoeg. Theatermakers Tarik Moree en Tim Olivier Somer vertolken beiden de cabaretier. Er klinken in de uitverkochte kleine zaal Margootje, Moeder ik wil bij de revue, De kat van ome Willem en nog wat – ingekorte – nummers van Sonneveld.  

Gaandeweg ontstaat er wrijving tussen de twee en komen heden en verleden op gespannen voet met elkaar. Als Moree aan Het dorp begint, valt Somer hem in de rede. De nostalgie aan een dorp alsof toen alles beter was… Dat kan toch niet meer in deze onzekere tijden. Het couplet zou moeten luiden: “Het raadhuis is van bol.com, die dorpen groeien langzaam krom, alleen nog stikstofboerderijen”…

Kietelen
En de rest van de anderhalf uur durende voorstelling gaat vooral over vragen waarmee de twee het publiek tot nadenken willen aanzetten over de huidige tijd met alle onzekerheden, dreigingen van oorlog, het milieu enzovoorts. Het publiek ‘kietelen met nieuwe gedachten’, noemen ze dat.

Het zal wel, maar ik kom vooral voor de nostalgie. En slechts één – ook ingedikte – conference Frater Venantius (het verhaal over de non die jenever in een kopje wil (,,is die verrekte non er nou weer?’’) is ook wel heel erg mager.

De voorstelling zit redelijk (positiever kan ik het niet maken) in elkaar, alleen had de opzet misschien beter gecommuniceerd moeten worden voor het publiek. In elk geval voor mij. Eenmaal thuis op Spotify maar een paar conferences van Wim Sonneveld opgezocht en daarvan genoten.