1982 – 2007 (slot)

Koos Koster, Jan Kuiper, Joop Willemsen en Hans ter Laag werden vandaag 25 jaar geleden in El Salvador doodgeschoten door soldaten van het regeringsleger, terwijl zij contact zochten met
strijders van de guerrillabeweging FMLN.
Bizar om na 25 jaar de IKON-reportage te zien uit El Salvador. Het was de laatste bijdrage van de vier journalisten. Hij zou het eerste deel moeten zijn van een tweeluik, maar het tweede deel is dus nooit gemaakt. Het ging om de levenssituatie van een gezin in de stad San Salvador, het tweede deel zou de situatie van een gezin op het platteland moeten zijn. Een brug waar de ploeg al filmend overheen zou gaan, zou de kloof tussen beide symboliseren. Nu was de brug het slot. Heel vreemd.
Bij de herdenking, vanmiddag in De Balie in Amsterdam, werd me duidelijk dat het niet goed zit tussen de vier families. Je zou verwachten dat de moord ze op een of andere manier bij elkaar zou hebben gebracht. Dat blijkt niet zo. Er zit wrijving tussen. Vermoedelijk is dat te herleiden tot de niet aflatende drijfveer van Koster om door te gaan en het loerende gevaar van het Salvadoriaanse leger te negeren. Verwijten is misschien te hard daar ken ik de verhoudingen niet voor maar de families van de drie andere vermoorde journalisten lijken het Koster nog wel kwalijk te namen dat hij zijn collegas heeft meegezogen. Koster was een verzetsstrijder, hoorde ik de zus van geluidsman Jan ter Laag zeggen. Maar van anderen hoorde je dat Koster eerder als eens gevangen was genomen in Chili en daar lange tijd had doorgebracht in een voetbalstadion dat als tijdelijke gevangenis dienst deed. Dat hij daar levend uitkwam, spoorde hem juist aan door te gaan met het in beeld brengen van mensen die in onderdrukking leven. ,,Overleven verplicht, was zijn motto, en gelijk ook het thema van de bijeenkomst in Amsterdam vanmiddag.
Wat me vandaag met de neus op de feiten drukte, was de leeftijd van Ter Laag. Hij was 25 jaar geleden 25, precies mijn leeftijd in 1982. Dat heb ik me de afgelopen dagen niete beseft. Dus terwijl ik braaf een stukje voor de krant tikte in het veilige Gouda, zat mijn leeftijdgenoot en vakbroeder daar zonder het te weten met een doodvonnis op zijn voorhoofd geplakt.
Het is verschrikkelijk wat er is gebeurd. Vier journalisten in n keer vermoord door een dictatuur. Dat maakt indruk. Zoveel journalisten, hoorde ik vanmiddag, waren er destijds niet tegelijk om het leven gebracht. Tijdens de hele burgeroorlog in El Salvador (1980-1992) kwamen in totaal zeventien journalisten om het leven. Toch mag het geen reden zijn niet meer naar dat soort gevaarlijke gebieden te gaan, zegt de nieuwe minister van Ontwikkelingssamenwerking, Koenders tot de zaal, bij de in ontvangsnemeing van een boekje en dvd over de gebeurtenissen van toen. ,,De pers is nodig in de strijd voor mensenrechten en de strijd tegen armoede. Persvrijheid komt ten goede aan het recht op ontwikkeling of het recht op voedsel.
O ja, Koster was geliefd bij de bevolking van El Salvador, hoorde ik vanmiddag nog eens. Zijn naam is nog steeds gekend. Zo zeer zelfs, dat daar zondag ook een herdenking is voor de moord van 25 jaar geleden.

Eén gedachte over “1982 – 2007 (slot)”

  1. Beste Ruud,
    Je hebt dat goed meegekregen: dat er een gespannen sfeer hangt tussen onze families. Ik heb afgelopen zaterdagmiddag geprobeerd mijn bezwaren duidelijk te maken, dat de 4 IKON journalisten altijd in een adem worden genoemd m.b.t. het bedrijven van geengageerde journalistiek. Hans was een nog zo jonge geluidsman, de jongste in het team. Bekend is, dat Koos Koster niet alleen betrokken maar ook actief was voor het verzet, en o.a. geld leverde aan de FMLN voor wapens. Vooral na de arrestatie en verhoren was hij door velen, zowel door collega-journalisten, Salvadoranen en Salvadoraanse verzetsmensen, gewaarschuwd en geadviseerd het land te verlaten. De niet aflatende gedrevenheid van Koos Koster en zijn dominante positie in het team heeft bepaald, dat ze doorgingen. Het laat zich raden hoe wij daar als familie van Hans over dachten. Dat is in de afgelopen 25 jaar altijd heel moeilijk geweest. De heroiek rond Hans was naar mijn idee niet op zijn plaats en stoorde mij in grote mate. Ik ben er gelukkig, als ik jouw stuk zo lees, in geslaagd afgelopen zaterdag om de zo lastige positie van Hans in het team te beschrijven, ook vanuit mijn eigen ervaring als cameravrouw (en ex-geluidsvrouw). Niettemin vond ik het ook heel moeilijk om de juiste woorden te vinden om Hans recht te doen en zijn zo zinloze dood onder de aandacht te brengen, en aan de andere kant de familie Koster die ook hun broer/familielid zijn verloren, zo min mogelijk tegen het hoofd te stoten. Joos Koster, de broer van Koos, zei, en richtte zich ook tot mij, dat het tijd voor verzoening is. Na afloop ben ik naar hem toe gegaan, ik heb hem een hand en een zoen gegeven en gezegd, dat het goed is zo. Sonja ter Laag – zus van Hans ter Laag

Reacties zijn gesloten.