Voor het zevende achtereenvolgende jaar gaat het slechter met de persvrijheid in de wereld. Het gaat niet alleen slechter in landen waarvan al bekend was dat ze niet veel ophebben met de controlerende en onderzoekende taak van de pers, maar ook van landen die in dat opzicht niet altijd in de picture staan: Isral, Itali en Hong Kong. ,,De onafhankelijke journalistiek moet vechten voor haar bestaan en moet druk van overheden en anderen steeds vaker weerstaan, zegt Jennifer Windsor, directeur van Freedom House. ,,De pers is de eerste verdediger van de democratie en haar kwetsbaarheid heeft grote gevolgen voor de democratie als journalisten niet meer in staat worden gesteld hun controlerende rol uit te voeren.
In 195 landen die zijn beoordeeld, hebben er 70 (36 procent) een vrije pers, 61 (31 procent) een redelijke vrije pers en 64 (33 procent) geen vrije pers. De verschuiving (lees verslechtering) ten opzichte van een jaar geleden zit in de eerste twee groepen. Zeventien procent van de wereldbevolking leeft in landen waar persvrijheid heerst.
Gegevens per werelddeel:
Azi/Pacific: Cambodja is gedaald naar de groep landen waar geen vrije pers heerst, vanwege het toegenomen geweld tegen journalisten. Hong Kong heeft de categorie persvrijheid verlaten voor gedeeltelijke persvrijheid, vanwege de invloed die Peking uitoefent op de media. Ook de journalistiek in Taiwan wordt onderdrukt door China. Ook de persvrijheid in Sri Lanka en Afghanistan is afgenomen. Verbeteringen zijn geconstateerd in de Malediven, Bangladesh en Pakistan.
Centraal en Oost-Europa/voormalige Sovjet-Unie: forse achteruitgang, vooral vanwege de moord op journalisten in Bulgarije, Kroati en Bosni. Ruslands score is gedaald, vooral vanwege de weigering journalisten te beschermen tegen aanvallen.
Midden-Oosten en Noord-Afrika: regios die al het laagste niveau van persvrijheid kennen. De situatie is verergerd door de conflicten in Gaza. Vooral Hamas en Fatah intimideren de pers. Lichtpuntjes: de persvrijheid in Irak is verbeterd en er is betere juridische bescherming van journalisten in de Koerdische regio.
sub-Sahara (Afrika): Aanvallen op de persvrijheid in Senegal en Madagaskar. Ook verslechtering in landen als Botswana, Congo, Tanzania en Zuid-Afrika. Vooruitgang in Sierra Leone, Angola en Liberia.
Amerika: Verslechtering in Mexico door het toenemende geweld, de onverschilligheid van de regering van dat land om journalisten daar beter tegen te beschermen en de druk op de media, zowel door landelijke als plaatselijke overheden. Grote verslechtering ook in Bolivia, Ecuador, Guatemala en Nicaragua.
West-Europa: Itali kent een behoorlijke verslechtering. De persvrijheid is er door wetgeving op achteruitgegaan en de georganiseerde misdaad en extreem rechts maken het de vrije pers zeer moeilijk om nog te kunnen werken. Ook in Griekenland wordt de situatie zorgelijker.
Freedom House, dat de persvrijheid wereldwijd monitort sinds 1980, is vooral bezorgd over de slechte situatie in Oost-Azi, gelet op de sterke aandacht voor persvrijheid rond de Olympische Spelen. China zou, aldus Karin Deutsch Karlekar van Freedom House, juist een beter positie in de ranglijst te zien moeten laten geven dan in 2007. Het tegendeel blijkt het geval. ,,Het land blijft s werelds grootste vijand van de persvrijheid.
Niet alleen naar de traditionele media is gekeken door Freedom House, ook internet (denk vooral aan weblogs, maar ook aan slecht toegankelijke zoekmachines) is onder de loep genomen. De landen die slecht scoren in vrije toegang tot internet zijn Cuba (het aller-slechtst), Tunesi, China en Iran. Het allerbeste op de lijst is Estoni. Om een idee te hebben. De vrijheid op internet kent een schaalindeling van 1 100, waarbij 100 het aller-slechtste is. Estoni scoort 10 punten en de volgende is het Verenigd Koninkrijk met 20. Nederland komt niet voor op de lijst onderzochte landen, maar moet volgens mij ergens sin de buurt van de score van het Verenigd Koninkrijk liggen, omdat hier net als daar er restricties gelden door wetgeving (gedwongen kunnen worden IP-adressen af te staan bijvoorbeeld).
Bij de Dag van de Persvrijheid wordt vanmiddag stilgestaan in het Academiegebouw van de Universiteit van Utrecht aan het Domplein in Utrecht. De aftrap is de actie Teken voor Tissa. Die begint om 13.00 uur voor het Oude Stadhuis op de Stadhuisbrug in Utrecht. Pieter Broertjes, hoofdredacteur van de Volkskrant, zet daar als eerste zijn handtekening op een groot spandoek voor de vrijlating van de Sri Lankaanse journalist Tissa. Tissa, voluit Jayaprakash Tissainayagam, is een journalist uit Sri Lanka die al langer dan een jaar gevangen zit en zonder arrestatiebevel werd opgepakt op grond van een antiterreurwet. Internationale journalistenorganisaties en mensenrechtorganisaties spannen zich in voor zijn vrijlating. In Nederland voeren Free Voice en Amnesty International actie voor zijn vrijlating.
Prof. F. Bovenkerk, hoogleraar criminologie, presenteert vanmiddag de uitkomsten van het onderzoek Rot op met die Camera. Dit gaat over de bedreigingen die Nederlandse journalisten ondervinden als zij hun werk doen in bepaalde wijken. Minister Van der Laan (Wonen, Wijken en Integratie) spreekt daarna de persvrijheidslezing uit.
In 1993 riepen de Verenigde Naties 3 mei uit tot Internationale Dag van de Persvrijheid om wereldwijd de beginselen van persvrijheid onder de aandacht te brengen. Sinds 2003 doet Nederland mee.
Puffinnest 