Laatste museumbezoek deze week: het Mauritshuis in Den Haag. En niet zonder reden. Hier is een overzichtstentoonstelling van werken van Jacobus Vrel, qua stijl een voorganger van Johannes Vermeer.
Vermeer (1632 – 1675)is bekend. Als je zijn naam niet kent, ken je wel zijn schilderij Het Straatje van Vermeer, of zijn verstilde binnenhuizen om er maar een paar te noemen.
Maar Vrel (1640 – 1660) deed hetzelfde al jaren voor hem. En nu is een selectie ervan te zien in het Mauritshuis in Den Haag in de tentoonstelling Vrel, voorloper van Vermeer.
Vrel werkte in het oosten van het land, vermoedelijk in en rond Zwolle, want enkele van zijn schilderijen tonen straatjes uit deze Overijsselse hoofdstad.
Pech voor hem. Anders dan over Vermeer is er over Vrel heel weinig bekend. Een aantal van zijn werken werd door kunsthistorici en veilinghuizen (en oplichters?) zelfs toegeschreven aan Vermeer of tijdgenoot Pieter de Hooch.
Internationaal dendrochronologisch onderzoek (onderzoek naar de jaarringen van de houten lijsten), leerde dat doeken die aan Vermeer of De Hooch onmogelijk van die twee konden zijn.
Ooievaarsnest
Leerzame tentoonstelling. Niet alleen om iets te weten te komen over de schilder, maar ook over de werken zelf. Dat hij een straatje meerdere keren schilderde, soms met een kleine aanpassing. Zoals in werken van de Waterstraat in Zwolle, afkomstig uit de Kunsthalle in Hamburg.
In de tentoonstelling hangen er twee naast elkaar. In de ene (links op de foto boven dit verhaal) is op een dak een ooievaarsnest te zien, op de andere een schoorsteen. Technisch onderzoek op het doek leert echter dat Vrel er eerst ook een ooievaarsnest op had geschilderd, zich mogelijk heeft bedacht om er daarna een nieuwe touch aan te geven…
Net als bij de tentoonstelling van Vermeer in het Rijksmuseum, biedt ook deze expositie de kans om werken te zien die je anders vermoedelijk nooit zult zien, al is het maar omdat ze van ver zijn gekomen. Zoals het mooie schilderij Vrouw bij een venster (het enige schilderij van Vrel met een jaartal: 1654), dat aan het Mauritshuis is uitgeleend door het Kunsthistorisch museum in Wenen.
In kranten of tijdschriften had je vroeger een quiz: Zoek de verschillende. Daar heeft het wel iets van weg.
En nog iets moois. Menig schilder zetten zijn naam links- of rechtsonder op het doek. Vrel deed het anders. Hij schilderde een op het oog achteloos bijvoorbeeld op straat gegooid stukje papier en schilderde daarop zijn naam of initialen, leert de toelichting in de tentoonstelling.
Modern Meisje met parel
En als ik toch in het Mauritshuis ben, moet ik ook weer even langs bij het Meisje met de parel, van Johannes Vermeer uit 1665, Net weer terug uit het Rijksmuseum, waar het enige tijd hing als onderdeel van de al genoemde grote overzichtstentoonstelling over Vermeer.
Het Haagse museum heeft er iets moois aan toegevoegd. Een internationale oproep aan kunstenaars en wie maar wil of een eigen versie van dit beroemde schilderij te maken: My girl with a pearl.
Het heeft verrassende resultaten opgeleverd uit binnen- en buitenland. Fraaie foto’s, maar ook versies in wol en andere kunstvormen. Verrassend en mooi om te zien hoe zo’n beroemd schilderij velen heeft geïnspireerd. Afbeeldingen zijn te zien op de Instagrampagina van het Mauritshuis.
Puffinnest 