Categorie: Algemeen

Foto via webcam die in toren St.-Janskerk hangt

Na Gouda bij Kaarslicht en Gouda bij Kunstlicht en ijsbaan, tijd voor het volgende Anton Pieckmomentje: het stadhuis en de Markt in Gouda in de sneeuw. Live kijken naar beelden, kan hier

Lou Doillon � Devil or angel

Dit keer de Muziek voor het weekeinde niet uitgekozen vanwege het nummer (hoewel het best lekker klinkt) van deze Franse zangeres Lou Doillon, maar vanwege het landschap dat in het filmpje voorkomt: Glencoe, Scotland.
Plezierig weekeinde!

Trailer van de dit jaar uit te brengen film Beyond the Mountains

Beyond the Mountains is een film over voettocht van zeven maanden op/over/langs de hoogste Bergen van Scotland, de Munro�s. Rolprent moet ergens dit jaar verschijnen. Moet ik zien natuurlijk, in de vakantie, op tv of op DVD.

Je hebt een heel enkele keer een (toneel)voorstelling waarbij binnen een half uur al hoopt dat het gauw afgelopen is. Maar het honderd jaar oude Drie Zusters van Anton Tsjechov duurt, inclusief pauze, drie uur! Verbazingwekkend dat ik al snel zo�n negatief oordeel klaar heb. Tsjechov heeft meesterlijke stukken geschreven en Het Nationale Toneel behoort tot mijn favoriete gezelschappen. En Mark Rietman, die ik donderdag nog zag schitteren als Gijsbrecht in Amsterdam, wil als Alexander Versjinin niet volop boeien.
Ik weet niet wat het is, maar het wil maar niet vlotten. Ik hoor zinnen, maar geen verhaal, ik zie mensen over het toneel lopen, zonder enig doel. Nou je, misschien om �beweging� te verbeelden. Pas na de pauze verbetert het verhaal en ontstaan zowaar dialogen die het waard zijn te volgen. Maar dat is wel een beetje laat.
Het verhaal (van de website van HNT): er wordt een wereld op drift getoond, waarin mensen niet kunnen omgaan met veranderingen. De zusters Olga, Masja en Irina dromen van een groots en meeslepend leven, passionele liefde en volmaakt geluk. Ze spreken honderduit over hoe ze hun leven in eigen hand willen nemen, maar ze ondernemen echter geen enkele stap in die richting. In hun provinciestad negeren zij alles wat zich buiten hun persoonlijke leven afspeelt. Hun blik is niet gericht op de werkelijkheid, maar op hun gedroomde Moskou. Daar lijkt het geluk waarnaar ze verlangen zich te verbergen. Daar zullen ze de mannen ontmoeten die hun leven veranderen. Liefde en vrijheid, dat zal de toekomst in Moskou hen brengen. En toch, terwijl tijd en leven verstrijken, landen de zusters langzaam op de grond en leren zij hoe met het leven om te gaan. Daarmee is het stuk ook een spiegel voor ons: wat te doen met de enige tijd die ons is gegund � het heden, het moment tussen wat niet meer is en wat nog komt?

Geweldige zanger die ik al eerder als �Muziek voor het weekeinde� heb genoemd en van wie ik ook cd�s heb, concert heb bijgewoond�, maar deze opname is heel bijzonder, uitgezonden in de afgelopen decembermaand. De Lions Song (Be Good), met het Metropole Orkest, een van de beste, zo niet het beste, lichte muziek orkesten van ons land. Opgenomen in Paradiso.

Scene uit de Gijsbrecht van Amstel

Een aloud stuk, vroeger vaak opgevoerd rond de jaarwisseling in Amsterdam en vorig jaar nieuw leven ingeblazen door een van mijn favoriete toneelgezelschappen, Het Toneel Speelt. De Grijsbrecht, of voluit Gysbregt van Aemstel, d�ondergang van zijn stad en zijn ballingschap, is het bekendste werk van Joost van den Vondel.
Het stuk, voor het eerst opgevoerd op 3 januari 1638, speelt in Amsterdam, tijdens een kerstnacht omstreeks 1300 en gaat over de belegering van de stad door de omliggende dorpen, verenigd in de Kennemers en Waterlanders. Aanleiding is de vermeende betrokkenheid van Gijsbrecht bij de ontvoering en doodslag van Floris V in 1296. De vijandelijke soldaten lijken zich aanvankelijk terug te trekken, maar duiken als gevolg van een list van het personage ‘Vosmeer, de Spie’ onverwacht weer op. Gijsbrecht wordt na hevige gevechten gedwongen, met zijn vrouw Badeloch en hun kinderen, naar Pruisen te vluchten, om daar een Nieuw Holland te stichten.
De tijd van handeling, de kerstnacht en de parallel tussen de moord op de onschuldige Klarissen en de kindermoord in Bethlehem benadrukt de Christelijke strekking van de door God opgelegde beproeving die uiteindelijk zinvol zal blijken te zijn.

Het moza�ek van Anton Molkenboer in de Stadsschouwburg beeldt
het verhaal van de Gijsbrecht uit

Titelheld Gijsbrecht (geweldig gespeeld door Mark Rietman) opent het treurspel met de verheugende mededeling:
Het hemelsche gerecht heeft zich ten langen leste
Erbarremt over my en myn benauwde veste,
En arme burgery, en op myn volcx gebed,En dagelix geschrey de bange stad ontzet.

In de Rei van Klaerissen waarmee het derde bedrijf wordt afgesloten, doen nonnen een lied over de kindermoord in Bethlehem klinken, dat in kerken (nog steeds?) gezongen worden:
O Kersnacht, schooner dan de daegen,
Hoe kan Herodes ’t licht verdraegen
Dat in uw duisternisse blinckt,
En word geviert en aengebeden?
Zijn hoogmoed luistert na geen reden,
Hoe schel die in zijn ooren klinckt

In de versie van Het Toneel Speelt zijn deze en twee andere reien vervangen door hedendaagsere teksten van Willem Jan Otten: “O Kerstnacht, het is nu/ het uur van bevallen, uw mama, Maria,/ is vol van ontsluiting”

.Het stuk eindigt als Gijsbrecht gehoor geeft aan de boodschap van de engel Rafa�l. Die vertelt uit naam van God dat hij moet vluchten (�Verlaet uw wettigh erf, en quel u nergens in�). Gijsbrecht moet in Pruisen een Nieuw Holland stichten.
Helaes! hoe bitter valt het scheiden van zijn land.
daer alles loopt verloren!
De liefde tot zijn land is yeder aengeboren.
Verdelghe stad, wy gaen, en komen nimmer weer.
En dan volgt de slotzin van Gijsbrecht: Vaer wel, mijn Aemsterland: verwacht een andren heer.

Kende � heel vaag hoor � de Gijsbrecht wel, van Vondel (1587 � 1679) als samenvatting of tijdsbepaling min of meer verplichte kost op de middelbare school. De combinatie van de historie van het stuk, de opvoering in de Stadsschouwburg Amsterdam en het uitvoerend gezelschap Het Toneel Speelt hebben me doen besluiten een kaartje te kopen. Het is tenslotte een stuk dat je als toneelliefhebber (en dat ben ik!) eens in je leven gezien moet hebben.

Het er beslist geen spijt, integendeel. Ik heb ademloos zitten kijken en luisteren. Wat een prachtig stuk is het en hoe geweldig werd het gespeeld door met name Rietman (Gijsbrecht), Carine Crutzen (Badeloch) en Daan Schuurmans (Arend).

De grote zaal van de Stadsschouwburg op het Leidseplein

En wat een prachtig theater is de Stadsschouwburg. Ik vind de Goudse Schouwburg al een feest om te bezoeken, maar wat een historie beleef je in de Stadsschouwburg van Amsterdam. De schilderijen aan de muren, de overweldigende aanblik van de grote zaal. Een feestje om hier als schouwburgbezoeker te mogen zijn.

Vondels naam prijkt aan de wand van het eerste balkon

Als extraatje bij de voorstelling was er om zeven uur vanavond een rondleiding met de acteur Jules Croiset (75) langs portretten van beroemde auteurs die naam maakten met hun rol in een Gijsbrechtvoorstelling, onder wie Ramses Shaffey, Ellen Vogel, Petra Laseur, Jeroen Krabb�. Charlotte K�hler (Badeloch), Christine Poolman, Albert van Dalsem. Croiset heeft zelf tweemaal in de Gijsbrecht gespeeld (de rol van Arend) en kent nog hele stukken uit het hoofd. Na zijn rondleiding was er nog een boeiende inleiding door Ronald Klamer, de algemeen directeur van Het Toneel Speelt. Hij gaf een inkijkje in het leven van Vondel, de �geboorte� van de Gijsbrecht, de schouwburg waarvoor het geschreven is, de inhoud van het stuk zelf en de huidige versie.
Aardig detail: Het Toneel Speelt voert de Gijsbrecht sinds vorig jaar op, nadat het decennialang (sinds de Aktie Tomaat, eind jaren zestig van de vorige eeuw) niet meer is gespeeld. Het gezelschap is door de Stadsschouwburg al gevraagd � gezien de grote publieke belangstelling � het stuk volgend jaar weer op te voeren. Dat wordt nog lastig, aldus Klamer, want de subsidiekraan voor het gezelschap wordt vrijwel dichtgedraaid. Ik hoop dat het goedkomt en dat ik de Gijsbrecht opnieuw kan gaan zien. Het begin van een traditie?

Voor wie (delen van) de tekst van Vondels Gijsbrecht wil lezen, klikke hier.

Opname van het Gijsbrechtmoza�ek

Met dank aan Twitteraars: zaal, rij 2 rechts, rode trui… 🙂

Bekijk de video in andere formaten.
The Ba� VPRO-docu

In Kirkwall op Orkney hebben zee en eeuwenoude Kerstavond- en Nieuwjaarsdagtraditie, The Ba� (de bal), een oervorm van voetbal door de straten van het stadje. Twee (grote) teams: De Doonies tegen de Uppies.
Van een website: The men and boys of Kirkwall are designated either “Uppies” or “Doonies”, or “Up the Gates” and “Doon the Gates”. This is thought to be a corruption of the Old Norse gata, meaning road.
Whether you were an Uppie or a Doonie originally depended upon the individual’s place of birth. Those born to the north of the Cathedral were a Doonies, with Uppies being those born to the south.
These days, however, family loyalty is usually more important than the place of birth, with stalwart players playing for the same side as their father, grandfathers and great-grandfathers did before them, regardless of where they now live.

Een traditie met bijgeloof. Er wordt gezegd dat als de Uppies winnen, het een goed jaar wordt voor de landbouw, als de Doonies winnen, een goed jaar voor de visserij�

De kaart van Scotland

Het begin van het nieuw jaar is ook het moment om me langzaam voor te bereiden op de jaarlijkse trip naar mijn tweede vaderland. Waarheen te gaan dit jaar? Weer naar de puffins? Orkney? Buiten Hebriden? Of weer eens naar Shetland? En wanneer? Keuze genoeg voor de voorpret!
Alleen over de vaste items hoef ik niet na te denken: Glencoe/Glen Nevis (Fort Wiliam) en Edinburgh.

Kampeerplek naast dorpshuis van Deerness op Orkney (Mainland)

http://i76.photobucket.com/albums/j2/flashclocks/101.swf

1 Een gebed van Mozes, de godsman. Heer, u bent ons een toevlucht geweest van geslacht op geslacht.
2 Nog voor de bergen waren geboren, voor u aarde en land had gebaard– u bent, o God, van eeuwigheid tot eeuwigheid.
3 U doet de sterveling terugkeren tot stof en zegt: ‘Keer terug, mensenkind.’
4 Duizend jaar zijn in uw ogen als de dag van gisteren die voorbij is, niet meer dan een wake in de nacht.
5 U vaagt ons weg als slaap in de morgen, als opschietend gras
6 dat ontkiemt in de morgen en opschiet, en ‘s avonds verwelkt en verdort.
7 Wij komen om door uw toorn, door uw woede bezwijken wij.
8 U hebt onze zonden v��r u geleid, onze geheimen onthuld in het licht van uw gelaat.
9 Al onze dagen gaan heen door uw woede, wij be�indigen onze jaren in een zucht.
10 Zeventig jaar duren onze dagen, of tachtig als wij sterk zijn. Het beste daarvan is moeite en leed, het gaat snel voorbij en wij vliegen heen.
11 Wie kent de kracht van uw toorn, wie vreest oprecht uw woede?
12 Leer ons zo onze dagen te tellen dat wijsheid ons hart vervult.
13 Keer u tot ons, HEER –hoe lang nog? Ontferm u over uw dienaren.
14 Vervul ons in de morgen met uw liefde, laat ons van blijdschap uichen, al onze dagen.
15 Geef ons vreugde, vergoed de dagen dat u ons kwelde, de jaren dat wij ellende doorstonden.
16 Toon uw daden aan uw dienaren, maak uw glorie bekend aan hun kinderen.
17 Laat ons uw genade zien, Heer, onze God. Bevestig het werk van onze handen, het werk van onze handen, bevestig dat.