Puffinnest

Fantastische jazzavond meegemaakt op het The Hague Jazz (negentig artiesten, veertien podia) in het Congresgebouw in Den Haag. Avond, ja. Van de verlenging tot de in de kleine uurtjes is niets terechtgekomen. De nachttrein die ik eindelijk wel eens wilde proberen, is geamputeerd dit weekeinde. En dat zou betekenen dat met de bus van Den Haag naar Rotterdam gereisd zou moeten worden, om daar een half uur te wachten op die trein. Nee dus. Ook al zo�n domper. Voor kaartjes die 45 euro kosten, mag het toiletbezoek in het Congresgebouw toch wel gratis zijn. Niet dus. Er dient per keer 40 cent te worden afgerekend!
Niet getreurd, R. (die vrijkaartjes had gekregen voor het festival � en een gegeven paard kijk je niet in de bek) en ik hebben ons uitstekend vermaakt. Wat wil je als je al binnen tien minuten na binnenkomst lekker kunt luisteren van de fantastische muziek van Freshleyground met zangeres Zolani Mahola, een geweldige Zuid-Afrikaanse (Kaapstad) vrouw. Loepzuiver, duidelijk hoorbare Zuid-Afrikaanse invloeden, constant in beweging, het publiek opzwepend met haar energie (Doo-Be-Doo). Had van R. al kopietje van cd van dit gezelschap gekregen en ga er nu met nog meer plezier naar luisteren.
OK, weinig met jazz te maken, nou en?

U dacht dat de keuze links- of rechtsdraaiende yoghurt moeilijk was? Nou, probeer dan maar eens een nog redelijk betaalbare selectie te maken in de brochure voor het nieuwe seizoen in de Goudse Schouwburg te maken. Hieronder de eerste schifting: (de cursief aangegeven voorstelling boek ik sowieso)

19/09: Diavolo (beetje Cirque du Soleil-achtig)
29/09: Racoon (popmuziek)
04/10: Het Thriller Theater met De Spooktrein (toneel)
23/10: Chris Hinze & Claron McFadden
27/10: Het Toneel Speelt met Ghetto
04/11: De Parelvissers (Staatsopera van Tatarstan)
17/11: RO Theater: De Gebroeders Karamazov (toneel)
26/11: Jan Jaap van der Wal
04/12: Soweto Gospel Choir
10/12: Van Muiswinkel en Van Vleuten: Mannen het allerbeste!
05/01: Het Nationale Toneel: De Kersentuin (Tsjechov)
22/01: Amandla! Mandela
23/01: Jazz Impuls: Piet Noordijk Plays Ballads en The Beets Brothers
18/02: Bl�f
19/02: Het Volk: De Opportunist (toneel)
26/02: De Verlichting is stuk (op locatie, stadhuis)
23/03: Campert, Mulder & Chabot
06/04: Helmert Woudenberg & Sarah Eweg: De olifant en de duif
22/04: Het Zuidelijk Toneel: Analemma (op locatie, Markt)
24/04: A�da
10/06: Youp van �t Hek

De keuze volgt dit weekeinde, want uiterlijk dinsdag 12.00 uur moet bestelling zijn ingeleverd.

De dagelijkse rit naar Alphen wordt begeleid door het Radio 1 Journaal (je bent journalist nietwaar). Dat wordt altijd voor mij vervelend onderbroken door het sportnieuws. Ik schakel dan over naar Hilversum 4 voor wat heerlijke, rustgevende muziek, tot de verkeersinformatie me als vanzelf doet terugkeren naar Hilversum 1 voor onder andere het krantenoverzicht. Deze week ben ik blijven hangen op het ochtendprogramma van Hilversum Viertakt Vroeg, vanwege de cd van de week, Inventionen und Sinfonien van Johan Sebastian Bach, door Till Fellner (ECM New Series 2043). Voor de kenners: BWV 772-801. Geweldige pianomuziek. Dan blijkt ineens de auto geen muziekzaal, althans mijn auto. Kijken of de beste platenzaak in Gouda en omgeving voor dit soort aanschaffen, Free Music de cd heeft. Snel kopen en thuis beluisteren, met wellicht een mooie whisky in de hand en aan de lippen. Ik verheug me er nu al op.
O ja en de cd neem ik t.z.t. mee naar Ede, waar vrienden A & M de beste stereo-installatie ter wereld (want Schots, dus mintens goed als een malt whisky), Linn. Eens horen hoe het dan klinkt.
Luister (zolang cd in omroepsysteem blijft) delen van de cd hier.

[PERSBERICHT] AD NieuwsMedia heeft vandaag een adviesaanvraag ingediend bij het vertegenwoordigend overleg (ondernemingsraad en redactieraad) over een voorgenomen herstructurering. Deze is nodig vanwege de sterke terugloop van advertentie-inkomsten en organisatorische aanpassingen als gevolg van de nieuwe eigendomsverhoudingen. Uitgangspunt van het plan is dat PcM Uitgevers wordt overgenomen door De Persgroep en dat AD NieuwsMedia vervolgens een werkmaatschappij wordt binnen een nieuwe organisatie: De Persgroep Nederland. Het concept van de krant � drie katernen met als pijlers landelijk nieuws, regio en sport -, het editiestelsel en de middagedities in Rotterdam en Den Haag blijven intact. De herstructurering, die per 1 september 2009 moet zijn afgerond, zal leiden tot een daling van het aantal arbeidsplaatsen van 696 naar 511. De reductie geldt voor alle onderdelen van AD NieuwsMedia: redactie, advertentiemarkt, lezersmarkt, multimedia en stafafdelingen. Met de vakorganisaties wordt overlegd over een sociaal plan.
Bernard van der Heijden, directeur/uitgever van AD NieuwsMedia: ,,Deze herstructurering is zeer ingrijpend voor onze organisatie, maar ook onvermijdelijk. Wij hebben moeten wachten met het nemen van maatregelen totdat duidelijk was onder welk dak AD NieuwsMedia zou komen. De stappen die we nu zetten zijn noodzakelijk voor de continu�teit op de korte termijn. De betrokkenheid van De Persgroep is daarbij essentieel en biedt stabiliteit en perspectief op de middellange termijn.” De Persgroep is in staat AD NieuwsMedia en de reorganisatie te financieren en de nieuwe organisatie biedt aanzienlijke besparingen op kosten van bijvoorbeeld druk, distributie en ICT. De organisatie van AD NieuwsMedia wordt sterk vereenvoudigd en zal zich primair focussen op de krant. Door de besparingen kunnen er budgetten worden gecre�erd om de krant naar de markt te brengen.
Jan Bonjer, algemeen hoofdredacteur van AD: ,,Omdat de waardering onder onze lezers hoog is en de oplage zich inmiddels redelijk ontwikkelt, zullen er niet veel wijzigingen worden aangebracht in het concept van de krant. Het blijft een sterke nieuwskrant met aparte delen voor de regio en sport.�� De landelijke lezer krijgt er van dinsdag tot en met zaterdag straks vier pagina’s bij met regionaal nieuws uit het noorden, oosten, westen en zuiden van het land. Zo wordt ook voor de lezers buiten Zuid-Holland en Utrecht het nieuws dichterbij gebracht. Het aantal berichten en artikelen per pagina zal toenemen door aanpassingen in de vormgeving. De organisatie van de redactie wordt sterk vereenvoudigd, opdat kortere lijnen ontstaan en meer slagkracht. Hierdoor zijn ondermeer minder leidinggevenden nodig. Een andere belangrijke verandering is dat er met minder vaste verslaggevers en met veel meer freelancers en correspondenten gewerkt zal gaan worden.[EINDE PERSBERICHT]

En met veel meer woorden is dit vanmorgen ook het vrijwel voltallige personeel verteld op een bijeenkomst in zalencentrum Engels/Groothandelsgebouw in Rotterdam. Het betekende vroeg op pad, want het vertegenwoordigend overleg waar ik toe behoor, werd voorafgaand aan de bijeenkomst voor de collega�s, door directie en hoofdredactie op de hoogte gebrcht. En we kregen een envelop met informatie en de formele adviesaanvraag.
Veel lees- en denkwerk dus weer. Morgenmiddag begint het eerste overleg van de overlegorganen. Nog niet om al een advies op te stellen, maar om de strategie te bepalen.
De vorige fusie is me slecht bekomen. O, ik mocht wel blijven, maar nadat de hectiek (overleggen, maar ook nog gewoon verhalen willen blijven schrijven voor de krant, dus superlange werkdagen) was verdwenen, bleek een eenvoudig griepje voldoende om me maanden thuis te laten zitten, om te hoge bloeddruk op redelijk niveau terug te krijgen. Dat laat ik niet nog een keer gebeuren, want het was met al die vreselijke hoofdpijn en ook anderszins �afwezigheid�, gene leuke periode. Nu dus maar even (bijna) dagelijks bloeddruk in de gaten houden.
O ja, en wat het voor mijn eigen contract betekent? Net als voor al mijn collega�s: ik heb nog geen idee. Het wordt weer een hete zomer.

PS: een algemeen weblog als dit, leent zich niet voor een uitvoerige uiteenzetting van hoe de situatie op de krant per 1 september a.s. (ingangsdatum, nieuw leesseizoen) zal zijn.

Heerlijk gezeild (nou ja, me laten zeilen�) op het Pikmeer bij Grou met de Kloatclub (Vrienden van het Ljouwerter sk�tsje). Met regen uit Gouda vertrokken, maar droog toen ik overstapte op het sk�tsje van Leeuwarden, de Rienk Ulbesz. Tijdens het zeilen probeerde zelfs de zon nog even door de wolken te prikken. Kortom, een fantastische middag met vrienden op het water. Wel ff wennen aan de lichtgroene kleur van het sk�tsje. Boot is net terug op het water na op de werf grondig onder handen te zijn genomen. Het sk�tsje is vorig jaar bij de SKS-wedstrijden nogal beschadigd geraakt. Alles ziet er weer tiptop uit. Nou maar hopen dat dit kansen biedt bij de wedstrijden van dit jaar.
De sessie besloten met het traditionele diner in �t Achterhuis in Urk.
O ja, de eerste wedstrijd is zaterdag 18 juli, ook op het Pikmeer.
Hier onder enkele foto die een indruk geven van vandaag.

[PERSBERICHT]
AD heeft vandaag ten onrechte een foto gepubliceerd op de voorpagina. De redactie meende een foto te hebben van de dader van de aanslag op Koninginnedag. Dit bleek vandaag onjuist. De man op de foto is niet Karst R. Tates (de dader), maar de heer R. Tates, die niets met de aanslag te maken heeft.
Jan Bonjer, algemeen hoofdredacteur: ,,Wij bieden in de eerste plaats onze diepe excuses aan de heer R. Tates aan. Ten onrechte is hij aangetast in zijn persoonlijke integriteit. Daarnaast past een excuus aan onze lezers. We betreuren het enorm dat dit is gebeurd. Morgen staat er een rectificatie op de voorpagina.�
Het AD heeft de betreffende foto voorafgaand aan publicatie getoond aan vier bronnen (vrienden, kennissen, buren), die bevestigden dat het een foto van de dader was. Inmiddels staat vast dat de bevestiging door de bronnen onvoldoende basis bood om tot publicatie over te gaan.

Benieuwd of dat nog (en zo ja welke) consequenties heeft.

Eindelijk wordt zowel bij PcM als bij Stichting Democratie en Media (SDM) heet boetekleed aangetrokken om het binnenhalen in het voorjaar van 2004 van de Britse durfinvesteerder (=graaier), Apax. Dat blijkt uit de documentaire over PcM/Apax in Reporter vanavond. Bij het vertrek in 2007 had Apax de zakken vol geld (honderd miljoen euro) en bleef PcM met een enorme bankschuld (driehonderd miljoen) achter. Een griezelige, zo niet rampzalige gebeurtenis. Terecht dat de journalistenorganisatie NVJ – die van wanbeleid sprak – de Ondernemingskamer om een uitvoerig onderzoek heeft gevraagd. Lees hier de documenten rond die rechtzaak.
Bekijk de aflevering van Reporter bij Uitzending gemist.

PcM komt nu in handen (Reporter: ,,Voor een habbekrats, in uitgebeende staat.”) van De Persgroep, van Christian van Thillo. Lees wat hierover is gezegd tijdens de jaarvergadering van de NVJ, hedenochtend, door vakbondsvoorzitter H. Elzerman, in de statige Senaatszaal van het Academiegebouw van de Universiteit van Utrecht.

Een bericht uit MD Weekly:
De kop luidt als volgt:
�PCM komt in handen van charismatisch en goed geluimde Vlaming�
En dan:
�Christian van Thillo is charismatisch, heeft een goed humeur en combineert zakelijk instinct met een goed gevoel voor journalistiek. In de media wordt hij meestal omschreven als een kille saneerder, maar mensen die hem van dichtbij kennen schetsen een ander, positiever beeld. Een goede zakenman die zich niet bemoeit met de inhoud zolang het niet nodig is en een teamspeler die zich kan meten met de beste hoofdredacteur�. Mooier, positiever kan ik het niet zeggen.
Maar� misschien wilt u weten wat de precieze herkomst van dit bericht is.
MD Weekly is een gratis on-line nieuwsbrief, het bericht is afkomstig van de Persgroep zelf en die heeft de inhoud weer ontleend aan het profiel over Van Thillo in Vrij Nederland van vorige week.
De VN-redacteuren Harm Ede Botje en Anna Luyten schrijven overigens nergens dat de PCM in handen komt van een goed geluimde Vlaming. Welnee, zij vragen zich af of deze bevlogen bemoeial moet worden beschreven als een redder of als een slager.

In hun stuk wordt ook verwezen naar het boek �Glamour en glitter, geld en macht�, waarin Van Thillo wordt beschreven als een keiharde en inhalige uitgever. Maar ja, dat boek is geschreven door een ontslagen redacteur van de Persgroep en de beschrijving van Van Thillo als een goed geluimde Vlaming komt van een � ik schat: nog lang niet ontslagen � redacteur van de Persgroep.
Omdat men in Vlaanderen nu eenmaal meer weet van de nieuwe bovenbaas van de PCM dan wij, blijven we nog even bij onze zuiderburen. In De Journalist, het blad van de Vlaamse Vereniging van Journalisten, lezen we: �Dikke proficiat, Christian van Thillo, met je overname van PCM. Leer die Hollanders maar eens wat kranten uitgeven is! Maar laat meteen nu ook maar dat desinvesteren in je Vlaamse portefeuille achterwege. Niet enkel de Volkskrant en NRC zijn sterke merken, ook De Morgen (26 aangekondigde ontslagen) en VTM (23 aangekondigde ontslagen) zijn dat.� Einde bericht.

Waar blijft mijn positieve toonzetting? Dat wordt een probleem. Of, om het in het Vlaams te zeggen: Hij gebaart van niet te kunnen. Omdat gedeelde smart halve smart is, blijven we nog even in het land van Van Thillo. Wij willen ook best wat leren. Leren hoe je een krant uitgeeft en we zijn, eerlijk gezegd, ook wel nieuwsgierig naar de omstandigheden waaronder in Vlaanderen kranten worden uitgegeven.
Ik citeer uit een toespraak van mijn VVJ-collega Marc van de Looverbosch:
�Oudere en ervaren journalisten met dossierkennis worden bedankt voor hun diensten en worden ingeruild voor jonge, goedkope honden die blind achter elk been aanhollen. Informatie moet zo vlug mogelijk op het net of op de GSM, waarbij de juistheid het vaak moet afleggen tegen snelheid. De druk is zo zwaar dat journalisten soms niet eens de kans meer krijgen om hun informatie te checken, laat staan te dubbelchecken, zoals het hoort�.
�In het kampioenschap om het goedkoopste lopen nu al journalisten rond met een camera op hun hoofd, een microfoon in de ene hand, een GSM in de andere en een montageset in de rugzak. En dan zijn we verwonderd dat het vertrouwen in de pers daalt en dat de kwaliteit achteruit holt�.
�Wij zijn niet gekant tegen verandering en modernisering. Als die het werk makkelijker maken dan zijn we voor. Maar we stellen helaas vast dat moderne snufjes het werk van de journalisten alleen maar moeilijker en zwaarder maken. Omdat het nu eenmaal goedkoper is. Maar goedkope journalisten bestaan niet.�
�Financi�le steun van de overheid voor de pers kan, maar dan onder strikte voorwaarden. Gekoppeld aan minimumbezettingen voor redacties, fatsoenlijke contracten en een redactiestatuut�.
Van de Looverbosch schetst een harde wereld van management, reclame en marketing, waarin de redacties zich staande moeten houden. Hij keert zich tegen de verschraling van het medialandschap, tegen de golf van herstructureringen en ontslagen en voor investeringen in de kwaliteit van redacties.

In Vlaanderen is het bestrijden van crisisverschijnselen, net als bij ons, een kwestie van vallen en opstaan. Het beeld dat de VVJ-voorzitter schetst komt overeen met onze situatie. Er zijn veel overeenkomsten en ook verschillen. Toch zullen we er alert op moeten zijn dat de overeenkomsten verder gaan dan het feit dat we ��n taalgebied vormen. Onze collega�s bij de PCM-bladen zullen hoe dan ook te maken krijgen met de Vlaamse mores, waarbij de uitgever zich laat omschrijven als iemand die zich kan meten met de beste hoofdredacteur en die niet in de inhoud zal ingrijpen zolang het niet nodig is. En, ook niet onbelangrijk, een uitgever voor wie een volwaardig redactiestatuut niet vanzelfsprekend is.
Uiteraard krijgt Van Thillo het voordeel van de twijfel. Dat is ook niet moeilijk, want beroerder dan zijn de Britse voorgangers, de sprinkhanen van Apax � en bij Wegener Mecom � geheten, kan hij niet zijn. Althans, de Persgroep is bereid om te investeren in een bedrijf dat door Apax uitgekleed is achtergelaten.
En dat, collega�s, is vooralsnog winst.

De komst van Van Thillo heeft nog een voordeel. Hij is ingewijd in de Vlaamse discussie over versterking van de media. Onze zuiderburen hebben geen Commissie Brinkman, maar dat is geen beletsel om te pleiten voor goedkope-post en spoortarieven, BTW-vrijstelling, verlaging van de loonbelasting op journalistieke arbeid, voor projectsteun, die daadwerkelijk de kwaliteit van het nieuwsaanbod verhoogt en die leidt tot een groei van het aantal journalisten in vaste dienst, want ook in Vlaanderen kent men het schijnsel van de onderbetaalde en uitgebuite freelancer.
Voor Van Thillo is de discussie in Nederland dus niet nieuw. Ook wij pleiten, net als onze zusterbond, voor versterking van de media-infrastructuur, en wel op lokaal, regionaal en landelijk niveau. Dagbladen leveren in het bestaande medialandschap een belangrijke bijdrage aan die infrastructuur, maar zij krijgen het door het ontbreken van verdienmodellen in de nieuwe media steeds moeilijker om deze infrastructuur overeind te houden. Net als in Vlaanderen zullen ook wij de strijd moeten aanbinden tegen het idee fixe van het gratis nieuws. Nieuws is niet gratis. Sterker nog, gratis bestaat niet.

Delen uit de jaarrede van mijn voorzitter, tijdens de jaarvergadering van de Verenigingsraad (�ledenparlement�) van mijn vakorganisatie, NVJ:

Nieuws is niet gratis. Sterker nog, gratis bestaat niet. Wat wil de NVJ van de Commissie Brinkman? Allereerst de erkenning dat het vijf voor twaalf is, misschien zelfs al later. De media, en met name de gedrukte media, verkeren in zeer ernstige problemen. Zo ernstig dat de rol van de media als drager van de openbaarheid in het gedrang komt. Erkend dient te worden dat een actief overheidsbeleid ter waarborging van de maatschappelijke en culturele functies van de media noodzakelijk is. Hoe dan ook moet worden voorkomen dat de verschraling in de nieuwsvoorziening verder doorvreet, dat de witte vlekken in het medialandschap groter en groter worden. De verloedering begint daar waar tijdens die ene gemeenteraadsvergadering of tijdens die ene statenvergadering de perstribune leeg is. Dat moeten wij niet willen, de overheid ook niet.
Ik noem een paar highlights:
– Ondersteuning van educatie: Zorg ervoor dat journalisten succesvol kunnen worden ingezet op nieuwe platforms. Daarvoor is bijscholing gewenst. Bij de journalistieke opleidingen is inmiddels aandacht voor de crossmediale en multimediale aanpak � het kan altijd beter � maar zeker de huidige populatie journalisten dient op dit punt gefaciliteerd te worden.
Zorg ervoor dat het Stimuleringsfonds daadwerkelijk innovaties steunt, die de journalistieke infrastructuur ten goede komen. Laat het Stimuleringsfonds innovatie als toetsingskader gebruiken.
Cre�er een onafhankelijk, vrij toegankelijk kenniscentrum dat zaken bevordert als Web 3.0, journalistiek innovatief werken op nieuwe platforms, technieken en technologie�n en om verdienmodellen op internet en digitale distributie modellen te testen.
Voordeel van een dergelijk �TNO voor de media� is dat alle media hiervan kunnen profiteren en dat het kan helpen om het bestaande marktprobleem: �geld verdienen met journalistiek werk op het web� op te lossen.
Zorg voor een versteviging dan wel actualisering van de auteurswet en wel, zodanig dat de maker een steviger positie krijgt. Het auteursrecht dient beter aan te sluiten bij de eisen en mogelijkheden van het web. Een goed voorbeeld van het aanpakken van schendingen, met gebruikmaking van de huidige auteurswet, biedt onze eigen NVJ met haar in 2008 gestarte digitale plagiaatservice voor freelancers. Dagblad Trouw volgde begin dit jaar dit goede voorbeeld. Met behulp van software wordt gejat werk opgespoord en de dader krijgt een rekening gepresenteerd. Het argument van meer gehaaide kopijpikkers, dat eenmaal gejat nieuws razendsnel over het wereldwijde web wordt verspreid, gaat naar mijn gevoel niet op. Integendeel, het Nederlandse taalgebied is overzichtelijk genoeg om met een aangescherpte auteurswet de mythe van het gratis nieuws door te prikken.
En zorg daarbij voor een beter auteurscontractenrecht, zodat freelancers een wettelijk ondersteunde onderhandelingspositie krijgen t.o.v. grote uitgevers en omroepen. Dit geeft hen een wapen tegen de steeds verder oprukkende wurgcontracten, waarbij freelancers al hun rechten moeten weggeven.
Maak het gemakkelijker om geld te verdienen met journalistieke arbeid. Alle fiscale maatregelen � van BTW tot verlaging van de loonbelasting � en alle hulp bij fysieke- en digitale distributie is welkom.

De vraag is: Hoe nu verder of, om een meer beladen term te gebruiken: Wat te doen?
De afspraak was dat ik niet te veel zou zwartkijken. Ik geloof ook niet dat gedrukt papier zal verdwijnen, laat staan dat we in een strevende bedrijfstak zitten. We hebben wel te maken met een krimpende sector.

Alle kranten kampen met economische tegenwind. Alleen voor de PCM komt daar de nasleep van het Apax-fiasco nog bij. De uitgangspositie van dit concern, toch de uitgever van onze journalistieke kroonjuwelen, is domweg verzwakt door eigen inschattingsfouten.
Natuurlijk, dat is wijsheid achteraf. Wie had kunnen bedenken dat investeerders, die binnen werden gehaald om te investeren, geen geld kwamen brengen, maar geld kwamen halen? Het antwoord is simpel dat had de concernleiding moeten bedenken.
Wie anders?
Over een paar weken verwachten wij de uitspraak van de Ondernemingskamer over de enqu�te bij PCM. Na het onthullende rapport van de onderzoekers, Van Andel en Den Hoed, verwachten wij dat de rechter zal concluderen dat er bij PCM inderdaad sprake is geweest van wanbeleid. We zullen moeten afwachten of de rechter ook de voorziening toewijst op grond waarvan PCM zelf Apax en de inmiddels vertrokken bestuurders kan aanspreken.
Toen de NVJ destijds aankondigde een procedure te zullen starten wegens het vermoeden van wanbeleid, is er aan de kant van PCM geroepen: Niet nodig. Dat is alleen van belang voor de geschiedschrijving. Nu is er met geschiedschrijving niks mis. �De grootste kraak in krantenland� van Kees Schaepman en Herman Spinhof laat zich als een detective lezen. Bovendien ging het ons niet om de geschiedenis, maar om de toekomst. Zowel de FNV, als mede-financier van de juridische procedure, als de NVJ staan op het standpunt dat we veel kunnen leren van een scherpe analyse en een gemotiveerde uitspraak van de rechter.
Leren hoe we om kunnen gaan met zogeheten durfkapitalisten en met aandeelhouders met een horizon die niet verder gaat dan de volgende kwartaalwinst.
We vinden het prijzenswaardig dat de huidige concernleiding van de PCM niet is blijven staan bij het verwijt dat we aan geschiedschrijving zouden doen. De gang van zaken is voor de PCM-leiding aanleiding geweest om aan het concern een meer decentrale structuur te geven, met meer verantwoordelijkheid voor de afzonderlijke titels. Met het oog op de eisen van good governance is de relatie met de ide�le stichtingen herzien, evenals de wijze waarop de raad van commissarissen wordt samengesteld.
Wij zijn destijds met de enqu�te begonnen in de overtuiging dat er sprake was van nut en noodzaak. � dat een nader onderzoek gerechtvaardigd was; � dat uit de enqu�te lessen konden worden getrokken; � en dat er kan er van de enqu�te een preventieve werking zou kunnen uitgaan voor de gehele krantenwereld.
We kunnen nu constateren dat de voor de PCM het Apax-fiasco aanleiding is geworden voor zelfonderzoek en daadwerkelijke aanpassingen van de concernstructuur.
En voor de rest blijft het een bal demasqu�, inderdaad prima geschikt voor een spannend en leerzaam geschiedenisboek. En nu we het toch over aanbevolen geschiedenisboeken hebben. Ook de bestseller van Jeroen Smit, �De Prooi�, gaat over een slordige omgang met kroonjuwelen. Net als bij PCM was er bij ABN Amro sprake van falend bestuur, een geld- en energieverslindende machtsstrijd, arrogantie en zelfverrijking. Ook uit de teloorgang van de ABN Amro-bank, als de grootste en belangrijkste bank in Nederland, kunnen lessen worden getrokken:
Lessen over good governance
Lessen over de bonussencultuur
Lessen over tekortschietend toezicht.

Wat bij het trekken van deze lessen vooral opvalt, is de grote mate van vrijblijvendheid. Er is nu een herenakkoord over bonussen, er wordt gepraat over de instelling van Europees toezicht op de financi�le instellingen. De banken zelf roepen onder leiding van bankier Maas om het hardst dat niet de aandeelhouder, maar de klant voorop moet staan.
Maar er is geen enkele reden om aan te nemen dat met vrijblijvende lessen de hang naar zelfverrijking kan worden gestopt.

We gaan straks naar luisteren naar de uitkomsten van het onderzoek van prof. Bovenkerk. Dat gaat over agressie tegen journalisten. Dat is een al lang bestaand fenomeen, maar het neemt kennelijk toe. Volgens Bovenkerk komt de vrijheid van meningsuiting niet in gevaar, maar het is wel ongemakkelijk. Het zijn niet alleen Marokkaanse rotjochies, maar ook politieagenten die de vrijheid van de nieuwsgaring beknotten. Het eerste wat ik op Koninginnedag, na de aanslag, verstaanbaar door een politieagente hoorde roepen was: Niet filmen!Een paar uur later werd het publiek opgeroepen foto�s en films ter beschikking te stellen ter wille van het onderzoek. Er is voor ons nog veel zendingswerk te verrichten.

Onze algemeen secretaris Thomas Bruning en ik hebben vorig jaar een doos met handtekeningen aan de sultan van Afghanistan overhandigd. Die handtekeningenactie was gericht tegen het doodvonnis van onze collega Sayed Parwez Kambakhsh. Deze student journalistiek zou een artikel hebben gedownload, waarin de vraag werd gesteld waarom moslimmannen wel vier vrouwen mogen hebben en moslimvrouwen niet vier mannen. Op blasfemie staat in Afghanistan de strop.
De sultan heeft ons toen bezworen dat president Karzai het hoger beroep moest afwachten, maar dat hij er daarna voor zou zorgen dat de doodstraf niet zou worden uitgevoerd. Toen we eenmaal buiten stonden vroeg ik nog aan Thomas: Wat doen we eigenlijk als de doodstraf tegen Kambakhsh wordt omgezet in levenslang? Dat is daar ongeveer het zelfde�.
De doodstraf inmiddels in hoger beroep omgezet in twintig jaar. Wij hebben er onze minister van buitenlandse zaken, Maxime Verhagen opnieuw op gewezen dat ook twintig jaar voor het downloaden van een artikel te bizar voor woorden is. De minister heeft ongetwijfeld zijn best gedaan, maar Kambakhsh zit nog steeds vast.
Inmiddels is gebleken dat Karzai niet alleen kennelijk instemt met twintig jaar gevangenisstraf voor een jonge student, maar hij is onlangs ook akkoord gegaan, althans hij heeft laten passeren, dat er in Afghanistan een wet komt op grond waarvan vrouwen verplicht zijn vier maal per week seks te hebben met hun man. Dat hij dat wil, neem ik aan. Dat gebeurt omdat Karzai zich niet kan of niet wil verzetten tegen fundamentalistische Mullahs.

In Afghanistan sneuvelen Nederlandse militairen. Zij brengen het grootste offer omdat wij daar willen opkomen voor democratie en mensenrechten. Om die reden is het nu naar ons oordeel de hoogste tijd dat de Nederlandse regering een krachtig standpunt in neemt. Nederland dient aan onze internationale medestanders in Afghanistan te laten weten dat wij een verdere aantasting van de mensenrechten niet langer zullen tolereren. Perwez Kambakshs moet vrij, zoals ook aan obscure wetgeving een halt moet worden toegeroepen. Bij een verdere weigering van Afghaanse kant dient Nederland de steun aan Karzai onverwijld in te trekken. Onze aanwezigheid, onze missie, onze offers � we geven daar letterlijk goed en bloed � wordt door de houding van deze voormalige warlord volstrekt ongeloofwaardig. Kambakshs moet vrij en wel nu.

Journalistenorganisaties en Amnesty International voeren actie voor de vrijlating van Jayaprakash Sittampalam Tissainayagam in Sri Lanka. Hij werkte voor de Sri Lankaanse krant Sunday Times, het North Eastern Magazine en de website Outreach. Hij is mensenrechtenactivist en nam het in zijn artikelen altijd op voor �lle burgers, ongeacht hun afkomst als ze het slachtoffer waren van het geweld tussen de Sri Lankaanse overheid en de rebellengroepering Tamil Tijgers. Die kritische houding leidde in maart vorig jaar tot zijn arrestatie. Pas in augustus werd hij aangeklaagd voor �hulpaan de Tamil Tijgers en een poging om de regering in diskrediet te brengen�. Amnesty International beschouwt Tissainayagam (in acties is zijn naam verbasterd tot Tissa) als een gewetensgevangene, die alleen vreedzame middelen heeft gebruikt � vrijheid van meningsuiting � als journalist. De organisatie roept op tot zijn onvoorwaardelijke en onmiddellijk vrijlating.
Je kunt hier de petitie van A. I. ondertekenen.

Voor het zevende achtereenvolgende jaar gaat het slechter met de persvrijheid in de wereld. Het gaat niet alleen slechter in landen waarvan al bekend was dat ze niet veel ophebben met de controlerende en onderzoekende taak van de pers, maar ook van landen die in dat opzicht niet altijd in de picture staan: Isra�l, Itali� en Hong Kong. ,,De onafhankelijke journalistiek moet vechten voor haar bestaan en moet druk van overheden en anderen steeds vaker weerstaan,�� zegt Jennifer Windsor, directeur van Freedom House. ,,De pers is de eerste verdediger van de democratie en haar kwetsbaarheid heeft grote gevolgen voor de democratie als journalisten niet meer in staat worden gesteld hun controlerende rol uit te voeren.��
In 195 landen die zijn beoordeeld, hebben er 70 (36 procent) een vrije pers, 61 (31 procent) een redelijke vrije pers en 64 (33 procent) geen vrije pers. De verschuiving (lees verslechtering) ten opzichte van een jaar geleden zit in de eerste twee groepen. Zeventien procent van de wereldbevolking leeft in landen waar persvrijheid heerst.

Gegevens per werelddeel:
Azi�/Pacific: Cambodja is gedaald naar de groep landen waar geen vrije pers heerst, vanwege het toegenomen geweld tegen journalisten. Hong Kong heeft de categorie persvrijheid verlaten voor gedeeltelijke persvrijheid, vanwege de invloed die Peking uitoefent op de media. Ook de journalistiek in Taiwan wordt onderdrukt door China. Ook de persvrijheid in Sri Lanka en Afghanistan is afgenomen. Verbeteringen zijn geconstateerd in de Malediven, Bangladesh en Pakistan.
Centraal en Oost-Europa/voormalige Sovjet-Unie: forse achteruitgang, vooral vanwege de moord op journalisten in Bulgarije, Kroati� en Bosni�. Ruslands score is gedaald, vooral vanwege de weigering journalisten te beschermen tegen aanvallen.
Midden-Oosten en Noord-Afrika: �regio�s� die al het laagste niveau van persvrijheid kennen. De situatie is verergerd door de conflicten in Gaza. Vooral Hamas en Fatah intimideren de pers. Lichtpuntjes: de persvrijheid in Irak is verbeterd en er is betere juridische bescherming van journalisten in de Koerdische regio.
sub-Sahara (Afrika): Aanvallen op de persvrijheid in Senegal en Madagaskar. Ook verslechtering in landen als Botswana, Congo, Tanzania en Zuid-Afrika. Vooruitgang in Sierra Leone, Angola en Liberia.
Amerika: Verslechtering in Mexico door het toenemende geweld, de onverschilligheid van de regering van dat land om journalisten daar beter tegen te beschermen en de druk op de media, zowel door landelijke als plaatselijke overheden. Grote verslechtering ook in Bolivia, Ecuador, Guatemala en Nicaragua.
West-Europa: Itali� kent een behoorlijke verslechtering. De persvrijheid is er door wetgeving op achteruitgegaan en de georganiseerde misdaad en extreem rechts maken het de vrije pers zeer moeilijk om nog te kunnen werken. Ook in Griekenland wordt de situatie zorgelijker.

Freedom House, dat de persvrijheid wereldwijd monitort sinds 1980, is vooral bezorgd over de slechte situatie in Oost-Azi�, gelet op de sterke aandacht voor persvrijheid rond de Olympische Spelen. China zou, aldus Karin Deutsch Karlekar van Freedom House, juist een beter positie in de ranglijst te zien moeten laten geven dan in 2007. Het tegendeel blijkt het geval. ,,Het land blijft �s werelds grootste vijand van de persvrijheid.��

Niet alleen naar de traditionele media is gekeken door Freedom House, ook internet (denk vooral aan weblogs, maar ook aan slecht toegankelijke zoekmachines) is onder de loep genomen. De landen die slecht scoren in vrije toegang tot internet zijn Cuba (het aller-slechtst), Tunesi�, China en Iran. Het allerbeste op de lijst is Estoni�. Om een idee te hebben. De vrijheid op internet kent een schaalindeling van 1 � 100, waarbij 100 het aller-slechtste is. Estoni� scoort 10 punten en de volgende is het Verenigd Koninkrijk met 20. Nederland komt niet voor op de lijst onderzochte landen, maar moet volgens mij ergens sin de buurt van de score van het Verenigd Koninkrijk liggen, omdat hier net als daar er restricties gelden door wetgeving (gedwongen kunnen worden IP-adressen af te staan bijvoorbeeld).

Bij de Dag van de Persvrijheid wordt vanmiddag stilgestaan in het Academiegebouw van de Universiteit van Utrecht aan het Domplein in Utrecht. De aftrap is de actie Teken voor Tissa. Die begint om 13.00 uur voor het Oude Stadhuis op de Stadhuisbrug in Utrecht. Pieter Broertjes, hoofdredacteur van de Volkskrant, zet daar als eerste zijn handtekening op een groot spandoek voor de vrijlating van de Sri Lankaanse journalist Tissa. Tissa, voluit Jayaprakash Tissainayagam, is een journalist uit Sri Lanka die al langer dan een jaar gevangen zit en zonder arrestatiebevel werd opgepakt op grond van een antiterreurwet. Internationale journalistenorganisaties en mensenrechtorganisaties spannen zich in voor zijn vrijlating. In Nederland voeren Free Voice en Amnesty International actie voor zijn vrijlating.
Prof. F. Bovenkerk, hoogleraar criminologie, presenteert vanmiddag de uitkomsten van het onderzoek Rot op met die Camera. Dit gaat over de bedreigingen die Nederlandse journalisten ondervinden als zij hun werk doen in bepaalde wijken. Minister Van der Laan (Wonen, Wijken en Integratie) spreekt daarna de persvrijheidslezing uit.
In 1993 riepen de Verenigde Naties 3 mei uit tot Internationale Dag van de Persvrijheid om wereldwijd de beginselen van persvrijheid onder de aandacht te brengen. Sinds 2003 doet Nederland mee.