Omgekeerde Beeldenstorm

Een aanrader voor iedereen die de Beeldenstorm uit 1566 eens op een andere manier wil beleven: de altaarstukken uit de vroegere katholieke St.-Janskerk in Gouda die voor een paar maanden even ‘thuis’ zijn.

Tijdens de Beeldenstorm in 1566 werden in verschillende steden in Europa, waaronder in Nederland, religieuze beelden en liturgische gebruiksvoorwerpen in katholieke kerken verwoest. Kunstschatten idem, of ze werden verpatst. 

De St.-Janskerk in Gouda ontsprong de dans, na een dringend appèl van het toenmalige stadsbestuur. Dat ging prat op de verdraagzaamheid van de Gouwenaars. De vrijheid van de ander beschadig je niet – een belangrijke les. 

Met succes: de kunstschatten werden in veiligheid gebracht, waaronder vijf altaarstukken die later in Museum Gouda belandden. Daar zijn ze sinds 1872 (toen Gouda 600 jaar stadsrechten vierden; het jubileum werd aangegrepen als moment om de historische stukken op te snorren en samen te brengen, waaronder de altaarstukken. Zo ontstond twee jaar later het Museum Gouda) nog steeds te bewonderen.  De schilderijen van Pieter Pietersz. en Pieter Pourbus behoren tot de topstukken van het vlakbij de kerk gevestigde museum.

Gouda750

En nu zijn ze dus terug in de St.-Jan. Niet voor altijd, maar voor enkele maanden. Deze ‘Omgekeerde Beeldenstorm’ is onderdeel van Gouda750, de viering van 750 jaar stadsrechten. Doordat dergelijke monumentale schilderijen alleen in Gouda bewaard zijn gebleven, is dat uniek voor Nederland.

‘Beleef het wonder van Gouda’ heet de tentoonstelling, want dat is het eigenlijk. Een wonder is het dus ook dat al die altaarstukken bewaard zijn gebleven en nu enkele maanden de kerk meer eventjes een katholiek aanzien geven. 

En beleven doe je het ook. De altaarstukken hangen in de kerk niet aan muren, maar op plekken waar eeuwen geleden altaren stonden. In de hoogtijdagen van de katholieke functie van de kerk waren er bijna twintig (!) alteren in de kerk, waaronder her hoofdaltaar in het koorgedeelte, gewijd aan Johannes de Doper, de beschermheilige van de kerk en de schutspatroon van Gouda. Om het katholieke beeld te completren hangt er een klein beetje een wierooklucht in de buurt van een enkel altaarstuk. 

Cartons

Beleef het Wonder van Gouda is een dubbeltentoonstelling. De kapel van het museum, waar de altaarstukken gewoonlijk hangen, zijn nu werktekeningen of cartons van de gebrandschilderde ramen in de St.-Jan te bewonderen. Ook al een unieke schat van Gouda. De tekeningen zijn op ware grootte gemaakt, schaal 1:1 dus. Een bijzondere kans om ze te bewonderen in deze setting, want na de tentoonstelling gaan ze weer terug in de kluizen van de kerk.

Complimenten voor de opzet van de dubbele tentoonstelling. Zowel in de kerk als in museum is er een audiotour, een videotour met gebaren en op gezette tijden zijn er gidsen (in historische kledij) die tegen een extra bijdrage een uitleg verzorgen. Volgens mij wordt het mede door de vele publiciteit en social media een drukte van belang voor zowel kerk als museum deze zomer.

Hieronder twee filmpjes, waaronder een met meer foto’s da die ik op deze weblog laten zien vanwege ruimtebeperkingen. 

Op het dak van de kerk

Vanochtend op het dak van de St.-Janskerk in Gouda gelopen. Fantastisch. Wel wat heiig aan de horizon, dus niet al te best zicht op Rotterdam.

De wandeling over het dak is een bijkomend onderdeel van de voering Gouda 750 jaar stadsrechten.

Bijkomend, want er moest toch al een flinke steiger worden gebouwd aan de kerk vanwege renovatie kleinere toren halverwege de kerk. Door die steigers groter te maken, is er nu tot half september voor het publiek de mogelijkheid het dak te betreden,

Je moet geen hoogtevrees hebben en het weer moet je gunstig gezind zijn voor een uitzicht richting Rotterdam en Utrecht bijvoorbeeld. Maar het zicht vanaf grote hoogte op Gouda zelf en natuurlijk ook op mijn eigen huis (op steenworp afstand van de kerk) is al prachtig.

Voor 8,45 euro mag je in de kerk via de trap langs het grote orgel naar het dak en via de goot naar het platform rond het kleine torentje. Kerk werkt met een tijdslot om te voorkomen dat het te druk wordt boven. Maar eenmaal boven wordt je niet opgejaagd, je hebt meer dan voldoende tijd om om je heen te kijken en te fotograferen en te filmen.

Zo gaaf, ik ga deze zomer nog wel een paar keer naar boven.

Bekijk hieronder een filmpje van vanochtend:

Het Volk overtreft zichzelf met laatste reizende voorstelling

Met zijn laatste  reizende voorstelling De Bezoeking heeft toneelgezelschap Het Volk een meer dan waardig afscheid genomen van Gouda.

Een prachtig stuk, met een flinke knipoog naar Verdi’s opera La Traviata, waarmee Bert Bunschoten en Wigbolt Kruijver zich weer van hun beste kant hebben laten zien.

Het verhaal (zelf geschreven voor Het Volk) in een notendop: In een sanatorium bevinden zich twee bejaarde mannen, de patiënten Roest en Harderwijk. Beiden zijn zwak en levensmoe. Naarmate hun gesprekken vorderen, blijken de heren meer met elkaar gemeen te hebben dan men in eerste instantie zou denken. In een ver verleden waren zij beiden werkzaam in de wereld van de muziek, Harderwijk als dirigent van opera’s en Roest als amateurzanger. 

In ‘De Bezoeking’ graven zij diep in elkaars geheugen, waarbij het accent steeds vaker komt te liggen op Verdi’s meesterwerk La Traviata. Figuren uit deze opera passeren de revue en geleidelijk beginnen werkelijkheid en fantasie door elkaar te lopen. 

Meesterwerk
Het verhaal zit –als altijd bij de twee hoofdrolspelers – fantastische in elkaar. Mooi spel, komische kwinkslagen, dijenkletsers zo je wilt. Er is maar één waardering die van toepassing is: meesterwerk. Niet alleen door het spel van Bunschoten en Kruijver, maar ook van (in steeds wisselende rollen) van de dochters van de laatste, Karlijn Kruijver en Minke (tekst en regie) Kruijver.

Heb in de afgelopen jaren verschillende voorstellingen van Het Volk gezien  en vanavond blijkt dat ik niet de enige ben. De kleine zaal van de Goudse Schouwburg zit vol fans.

Het is hun laatste reizende voorstelling. Als ik meer van de heren wil zien, moet ik voortaan nar De Toneelschuur in Haarlem. Iets om in de gaten te houden dus.

Hoe heerlijk klinkt weer het applaus in een volle theaterzaal

De eerste echte theatervoorstelling post-corona in een volle Goudse Schouwburg vanavond. En wat heerlijk dat het gelijk toneel is met twee grote sterren: Anne Wil Blankers en Hans Croiset in Het oog van de storm.

Zag de voorstelling deze week voorbijkomen op internet en er bleken nog kaartjes beschikbaar te zijn. Geen moment geaarzeld.

Eindelijk weer het echte theatergevoel en bovendien is toneel voor mij het ultieme schouwburggeluk. Al tijdens mijn middelbare school (ja, lang, heel lang geleden) kennisgemaakt met toneel. Het was de tijd dat je bij drie voorstellingen korting kreeg bij de schouwburg in Gouda en dan was er ook nog het voordeel van cjp, het cultureel jongeren paspoort.

Het oog van de storm is een familiedrama en handelt rond de aftakelende André (ooit een gevierd schrijver en dichter (Hans Croiset) en zijn overleden echtgenote en rots in de branding Madeleine (Anne Wil Blankers). Zij is zichtbaar voor en praat met haar man en hun twee dochters. Een schimmenspel, zogezegd.

Een ingewikkeld verhaal, je moet je aandacht er goed bijhouden. Het kost me geen moeite. Een mooi stuk met fantastisch spel van Croiset en Blankers, maar ik had ook niet anders verwacht van deze  coryfeeën uit de Nederlandse toneelgeschiedenis.

En wat is het heerlijk om te zien dat toneel zich nog in een grote belangstelling mag verheugen; de zaal is bijna uitverkocht. En wat klinkt het weer mooi dat luide applaus na afloop van de voorstelling.

Oude liefde teruggevonden: het hoorspel

De treinreis vandaag naar het diepe zuiden van Limburg benut om oude hobby op te pakken: het beluisteren van een hoorspel. Voor de jeugd: de voorloper van de podcast.

En een spannende nieuwe kennismaking gelijk op Spotify: 5 afleveringen van Moord in de Ridderzaal, naar het gelijknamige boek van Theo Joekes, oud-journalist, schrijver en VVD-Kamerlid. Opgenomen in 1980.

Samenvatting: Op Prinsjesdag, tijdens de plechtige opening van de Staten-Generaal, valt er in de Ridderzaal een kroonluchter naar beneden. Al spoedig ontstaat het vermoeden dat er opzet in het spel is. De Griffier van de Tweede Kamer en een inspecteur van de Rijksrecherche worden samen met het onderzoek belast.

Het besloten wereldje aan het Binnenhof blijkt door steeds meer onzichtbare draden van verdenking met andere delen van Den Haag – zoals de Archipelbuurt – en met Wassenaar, Amsterdam, de Noord-Veluwe en zelfs Suriname verbonden.

Spannend van de gil in het begin tot de ontknoping aan het einde. Prachtig spel dat is geregisseerd door de gerenommeerde hoospelregisseur Hero Muller. En met stemmen van onder andere Hans Karsenberg, Peter Aryans, Piet Ekel, Sacco van der Made, Ab Abspoel, Dondald de Marcas en Frans Somers.  

Na omzwervingen arriveert Atlas of Scotland dan toch

Eind vorig jaar ‘Atlas of Scotland’ besteld bij de auteur in Edinburgh. Adressering (naam, adres, postcode en plaatsnaam Gouda) helemaal in orde (want kwam ook keurig voorbij in de @post.nl app) en toch ziet postbode (dyslectisch?) kans pakketje op een totaal ander adres door de brievenbus te gooien.

De onbekend gebleven ontvanger had na verloop van tijd gelukkig het fatsoen pakketje weer in een oranje Post.nl brievenbus te doen (dus kwam weer voorbij in de Post.nl app) en uiteindelijk keerde het boek terug in Edinburgh.

Auteur is zo vriendelijk geweest het – na betaling van opnieuw p&p – nogmaals mijn kant op te sturen. Nu voor de zekerheid/veiligheid met track & trace.

En deze week arriveerde dan eindelijk de lang verwachte Atlas of Scotland (van Andrew Redmond Barr) bij mij.

Heerlijk bladerboek, prachtige tekeningen en – nog niet gelezen – verhalen over bergen, steden, routes in Schotland.

Heerlijke vakantie in eigen land

Twee vakantieweken, onderbroken door een werkweek (met 24/7 piketdienst) voor de Kerst en na de jaarwisseling onder andere besteed aan dagjes uit. Geen bijzonderheden. Onder andere gewoon weer even naar Maastricht en Stavoren.

De dagtrips wel zo geagendeerd dat het droog en zelfs zonnig is. Soms koud, zeer koud, maar een strakblauwe lucht met het felle licht van de zon compenseert dat ruimschoots.

Verschil met vorige bezoeken aan Friesland en Zuid-Limburg: de horeca is dicht. Dus even neerstrijken op een terras om te genieten van een glas van het een of ander is er deze dagen niet bij. Met mini-voorraadje in rugzak voor treinreizen terug naar huis, worden die dagtrips echter toch vrolijk afgesloten.

Bezoek aan Maastricht vooraf laten gaan aan rondkijken in Valkenburg. Zien wat er nog herinnert aan de watersnood van afgelopen zomer. Nou, de straten zijn schoon, maar foto’s aan gebouwen en strepen op pilaren in de kerk (‘tot zo hoog kwam het water’) geven wel een idee hoe erg het is geweest.

Zonlicht
Hoewel alles behalve de essentiële winkels) is gesloten, is het bezoek aan de fraai gerestaureerde binnenstad van Valkenburg zeer de moeite waard. Door het zonlicht laten de gevels zich van hun mooiste kant zien. En de treinreis Heerlen – Valkenburg en Valkenburg – Maastricht is door het uitzicht op de heuvels altijd iets om van te genieten.

In Maastricht is het stiller dan anders. Het ‘click & collect’ als alternatief voor het fysieke winkelen is handig voor de ondernemers en het publiek dat per se nog een (kerst)cadeau of iets anders nodig heeft, maar ik het de Grote Straat wel drukker meegemaakt.

En de opgestapelde terrasstoelen op het Onze Lieve Vrouweplein waar zich mijn favoriete horeca-etablissement Charlemagne bevindt zie ik liever allemaal op de grond en gevuld met mensen die net als ik willen genieten van een wijntje of een mooi glas Maastrichts bier.

Stadsmuur
Ook museumbezoek is er niet bij deze periode. Wat wel kan is en van de zon genieten op een bankje bovenop de stadsmuur langs de Nieuwenhofstraat en aan de rivier de Jeker.

Ook een middagje wandelen net voor kerst in het Baarnse bos is niet te versmaden. De trein stopt aan de rand van het bos.
Wel druk op een zonnige dag in de coronavakantie . Het vriest al een paar dagen en de kinderen vermaken zich met ‘ijsje kraken’’. Het mistige zonlicht geeft de bomen in het bos iets magisch.

Waar het ook druk is op een zonnige dag in de tweede vakantieweek is, is Zandvoort. Aangetrokken door het fraaie weer is het druk met gezinnen, kinderen en kitesurfers. Ik ben duidelijk niet de enige die voor vandaag een strandwandeling op de agenda heeft gezet.

Netflixen
Ondanks de zon wel koud door de straffe wind. Maar het blijft genieten. En alles beter dan op zo’n stralende dag thuis achter de pc blijven zitten of te netflixen.

En als je dan toch een dag thuis blijft, is het heerlijk om in deze periode zodra het donker wordt een wandeling door de binnenstad van mijn eigen Gouda te maken.

De ramen van de St.-Janskerk zijn van binnenuit verlicht, wat een prachtige blik op de kerk achter mijn huis geeft.

Ook de aanlichting van het stadhuis, de Waag, Jeruzalemkapel en de Agnietenkapel is mooi.

Er is niks mis met toerist zijn in eigen stad.

Vrouwtje van Stavoren
Het laatste uitje gisteren (donderdag) voerde mij naar Stavoren. De rit wel goed plannen, want de trein van Leeuwarden naar Stavoren rijdt meer een keer per uur. Voordeel is dat je van Gouda tot aan Leeuwarden nergens hoeft over te stappen.

Natuurlijk het Vrouwtje van Stavoren even begroet. Ook zij geniet van de zon en tuurt nog steeds richting het IJsselmeer, al zal zij het nog wel Zuiderzee noemen…

Het doel is een heerlijke wandeling over de dijk van de oude haven richting de Johan Frisosluis, met een uitstapje over de strekdam (heet dat zo) die vanaf de dijk een stuk het IJsselmeer in steekt.

Beduidend minder druk hier dan in Zandvoort. En je gelooft het niet, maar een buurtbewoonster loopt richting het water om even te zwemmen. Even, want ze vindt het kennelijk wel koud, want ze blijft dicht bij de wal en is na een paar minuten al uit het water.

Boerenkool
Met bovenstaande uitjes zijn de twee vakantieweken niet geheel gevuld. Een dagje thuiszitten, tv kijken, muziek luisteren, nieuwe laptop (Chromebook Lenovo) inrichten, boerenkool eten bij schoonzus, na Driekoningen de kerstboom inpakken en een boosterprik laten zetten gaat mij prima af. Mij geen seconde verveeld die dagen.

Ook dit weekeinde zal ik relaxed doorkomen. Zaterdag verse mosselen halen in Scheveningen om de vakantieperiode feestelijk af te sluiten. Wijntje erbij en zo. Je moet jezelf af en toe kietelen.

Maandag weer wekenlang vol aan de bak voor de krant. Da’s geen straf hoor!

Bekijk hieronder enkele korte filmpjes van de verschillende dagtochten.

Achterkant van de Nachtwacht

Bijzonder is het niet, sterker nog, er valt niets aan te zien. Maar om één keer in je leven de achterkant van de Nachtwacht te kunnen zien….

Die kans laat ik niet liggen. Het beroemdste en grootste werk van Rembrandt, de Nachtwacht, wordt gerestaureerd. In de voorbereidingen wordt het schilderij door deskundigen van alle kanten onderzocht. En deze periode dus ook de achterkant.

Terwijl de meeste bezoekers in het Rijksmuseum alleen oog hebben voor wat is geschilderd, loopt slechts een enkeling om de hoek van de grote glazen vitrine, om de achterzijde te aanschouwen.
Nou, je wilt het een keer gezien hebben – die kans doet zich de komende decennia vermoedelijk niet weer voor; de laatste keer was in 1975  – maar indrukwekkend is het niet. De achterkant van het schilderijdoek en het houten frame of psieraam. Meer zie je niet.

Bedoekt

En het is niet eens het linnen van het schilderij zelf dat je ziet. Het Rijksmuseum zegt hierover: Verreweg de meeste schilderijen op doek zijn in de loop der tijd bedoekt. Bedoeken, in het verleden ook wel doubleren (letterlijk: verdubbelen) genoemd, wil zeggen dat er een extra doek, een steundoek, tegen de achterzijde wordt geplakt.
Voor De Nachtwacht weten we dat dit tenminste vier keer is gebeurd; de laatste keer in 1975 na de mesaanval op 14 september. Een beknopte geschiedenis van de bedoekingen van De Nachtwacht staat elders op de website beschreven. Het doek dat we tegenwoordig aan de achterkant van De Nachtwacht zien, is dus het bedoekingsdoek uit 1975.

Zelfs het houten psieraam is niet origineel. Het Rijksmsueum: Uit bronnen weten we dat in 1935 een ouder spieraam van De Nachtwacht is vervangen door een nieuwe.

Hoe dan ook blijft een bezoek aan de Nachtwacht altijd indruk maken. En  als ik er toch ben geniet ik ook van de vele andere werken en natuurlijk van het prachtige gebouw. Kortom een heerlijk bezoek weer.

Heerlijk Haydn

Heerlijk vioolconcert bijgewoond in de Posthoornkerk in Amsterdam. Nou ja, concert, het was eigenlijk keen uur durend programma rond de presentatie van de cd van Rosanne Philippens en de Vondel Strings, met werken van Haydn en Stravinsky.

Een voorproefje gezien bij Podium Witteman zondag 10 oktober . Daar speelden ze onder andere het bekende Vioolconcert nr. 4 in G gr.t., Hob. VIIa:4: deel 1. Allegro moderato. Heerlijk in het gehoor liggend. (hier ook terug te zien en te horen op 14.25)

Heb de cd al in mijn Spotify-account gezet en hoewel alles fantastisch klinkt, is het hierboven genoemde zo mooi, dat het al bijna grijsgedraaid is hier in huis en onderweg…
Wie Spotify heeft (of een andere streamingdienst) en van klassieke muziek en in het bijzonder van vioolmuziek zeg ik: luisteren.

Het werk in het echt uitgevoerd zien en horen door Rosanne Philippens en de Vondel Strings is zo mogelijk nog mooier. En voor het eerst in mijn leven live een 300 jaar oude Stradivarius gehoord. Niet dat ik het verschil merk, maar het kan toch mooi van mijn bucklist af…
De Posthoornkerk is er een fraaie ruimte voor een concert als dit. Een niet te grote concertruimte, intieme sfeer. En met een borrel bij binnenkomst en na afloop was de cd-presentatie een echt feestje.

Bekijk hieronder eenYouTube filmpje over het cd-project, met dat mooie stukje Haydn

Eeuwenoude embedded verslaggever

In het Scheepvaartmuseum in Amsterdam vanmiddag de bijzonder fraaie tentoonstelling met werken van vader en zoon Willem van de Velde bezocht.

Schilders uit de zeventiende eeuw. Van de Velde de Oude legde grote zeeslagen van de Hollandse vloot tegen de Engelsen vast. De Admiraliteit zorgde voor zeilscheepje, van waaruit hij de gevechtshandelingen van dichtbij kon bestuderen.
Hij zag de manoeuvres, het schieten en uiteraard de oorlogsschepen op gedetailleerde wijze vastleggen. Ook die van de beroemde de Slag bij Solebay in het rampjaar 1672. Die laatste slag is niet alleen op schilderijen te zien, maar ook op twee enorme wandtapijten die het museum een paar jaar geleden heeft weten te bemachtigen.

Terug aan land moet Van de Velde zijn bevindingen van de zeeslagen aan de Admiraliteit hebben verteld, wat hem dus tot misschien wel de eerste embedded verslaggever maakte. Een journalist dus.

Zijn tekeningen en ook de schilderijen van zijn zoon zijn een lust voor het oog. De werken die hier hangen zijn niet alleen afkomstig uit de collectie van dit Amsterdamse museum, maar ook van het ‘Rijks’, National Maritime Museum in Greenwich en één schilderij komt zelfs uit de privé-collectie van de Britse koningin.

Vanwege de relatief korte tijd die ik hier vanmiddag had, niet alles goed kunnen bestuderen. Maar goed, de tentoonstelling is nog tot eind maart te zien, dus ik moet – met plezier – nog een keer terug.

En voor wie er nog nooit is geweest, het museum is alleszins een bezoek waard. Het fraaie gebouw, de kunstvoorwerpen, er valt genoeg te zien.