Stond al even op mijn museumlustlijstje: Metamorfosen, in het Rijksmuseum. Mooie, samenhangende tentoonstelling met fraaie schilderijen en beelden. Uiteraard rijk voorzien van verwijzingen naar het gedicht Metamorfosen, van de Romeinse dichter Ovidius (voluit Publius Ovidius Naso, 43 v Chr – 17/18 n Chr).
Een tentoonstelling als deze in het Rijksmuseum in Amsterdam kent veel voordelen. Uiteraard de samenhang van de getoonde werken (veel inzichtelijker dan losse schilderijen en beelden in een museum) en je kunt als bezoeker kennis nemen van werken uit musea in andere landen, soms ook uit gesloten particuliere verzamelingen.
Wat dat betreft is Metamorfosen zeker geen teleurstelling. De teksten van tweeduizend jaar oud zijn eeuwenlang een inspiratiebron geweest voor kunstenaars. De werken in deze tentoonstelling tonen een doorsnede. Er zijn werken te zien van wereldberoemde kunstenaars als Titiaan, Caravaggio en Bernini, maar ook hedendaagse kunstwerken, zoals de reusachtige spin van Bourgeois.
Op tekstbordjes bij de werken, wordt de relatie tussen schilderij/beeld en Metamorfosen duidelijk uitgelegd.
Grote neus
Van Ovidius zelf is, behalve zijn bewaard gebleven werken, weinig bekend. Vermoed wordt dat zijn naam Naso er op duidt dat hij een grote neus had.
Metamorfosen is niet zomaar een dichtbundel. Het telt niet minder dan vijftien boeken. Het is één lang dichtwerk. Elk boek bestaat uit ongeveer acht- tot negenhonderd verzen of dichtregels. Daar kun je dus als latere kunstenaar je wel inspiratie uit halen.
Dat geldt bijvoorbeeld over de schepping van de aarde in de visie van Ovidius, dus niet Bijbels. De schepping begint in Metamorfosen met het totale niets. Dan komt een ‘onbekende godheid’ (woorden van Ovidius) die de aarde vormgeeft met de vier elementen: water, vuur, lucht en aarde. Uit chaos ontstaat orde en begint de schepping.
Apollo
Het wordt fraai verbeeld in een schilderij van de Brugse kunstenaar Finson. De vier figuren draaien om elkaar heen. Het ziet er uit als ene gevecht. Als ‘eerbetoon’ aan de auteur is er ook het schilderij Triomf van Ovidius van Nicolas Poussin (noooooit van gehoord).
En ook van diens hand, de inspiratie van de dichter. Een dichter, vermoedelijk Ovidius, knielt neer voor de god Apollo, die hem uit een gouden beker laat drinken als teken van goddelijke inspiratie.
Ook indrukwekkend is het doek Apollo van Giovanni Luteri (Dosso Dossi). Het toont Apollo, met in de verte de vluchtende Daphne. Amro’s pijlen hebben de twee uiteen gedreven.
Maandagochtend
De tentoonstelling (nog te bezoeken tot en met 25 mei) is heel populair. Ik had van een suppoost al eens de tip gekregen dat je om rustig het aanbod van het Rijksmuseum in ogenschouw te nemen, je het beste op maandagochtend kunt komen en dan liefst zo vroeg mogelijk. Ben er vandaag om tegen 11.00 uur en de tentoonstellingsruimte in de meer naar de oosten vleugel is barstensvol kunstliefhebbers.
Denk dat is voor eind volgende maand nog maar een keer ga, maar dan extra vroeg…
Puffinnest 