Geen van mijn college-ouderlingen in de kerk kon naar de General Assembly van de Church of Scotland gaan. Dus heb ik me maar weer opgeofferd. Geen straf natuurlijk. Ondanks de vele vergaderuren toch wat tijd gevonden om weer even van het centrum van de Schotse hoofdstad te genieten.
De General Assembly (synode) wordt elk jaar gehouden in de maand mei. Dit keer vier in plaats van zes dagen. Dat betekende de eerste dag – vrijdag 15 mei – wel direct vol aan de bak, want er was ook een avondzitting ingeroosterd. Dus van 10.00 – 21.00 uur. Met pauzes, dat wel, maar toch…
De voorzitter of Moderator wordt elk jaar gekozen. Hij of zij kiest zelf een thema dat op verschillende momentencentraal staat. De voorzitter voor 2026 is de Rt. Rev. Gordon Kennedy en hij heeft gekozen voor. ‘Walk in all His ways’, naar Deutronmium 10, vers 12.
Niet alle rapporten van de verschillende commissies zijn interessant voor mijn kerk in Rotterdam en de zusterkerken in voornamelijk Europa. In Schotland zijn bijvoorbeeld alle predikanten in dienst van de centrale kerk en die is ook eigenaar van alle kerkgebouwen.
Aalmoezeniers
In internationaal verband (‘Presbytery of International Charges’) moeten de kerken hun eigen broek ophouden. Wij betalen dus onze eigen predikanten (wel volgens richtlijnen van de centrale kerk_) en beheren ons eigen kerkgebouw en de pastorie. Dus een onderwerp als ziekteverzuim heeft geen betrekking op de predikanten buiten Schotland. Hetzelfde geldt voor het rapport over en van de aalmoezeniers in het Britse leger. Die aalmoeziers zijn ook in vol ornaat aanwezig tijdens dit debat.
Eén onderwerp van de Church of Scotland was desondanks zeer interessant en leerzaam: het slavernijverleden waarin ook de kerk een belangrijke rol heeft gespeeld. De slavernij heeft de centrale kerk geen windeieren gelegd. Klik hier voor het rapport en de tekst van de Excuses (in het Engels).
Plantages
Kort samengevat profiteerde de Kerk op twee verschillende manieren. Ten eerste ontvingen veel individuele ministers en kerkenraden donaties van personen wier winst rechtstreeks afkomstig was van plantages, zoals de suikerplantages op Jamaica.
Ten tweede ontving het donaties van personen wier winsten afkomstig waren uit industrieën en handel die verbonden waren aan slavernij, zoals scheepsbouw of de import en distributie van tabak, katoen, rijst en suiker.
De winsten uit plantages financierden onder andere de bouw en decoratie van heiligdommen voor de eredienst en collegezalen voor de opleiding van predikanten. Veel daarvan zijn nog steeds in gebruik.
Sommige geestelijken bezaten zelf slaven en bleven dat doen, zelfs nadat Schotse rechtbanken hadden geoordeeld dat slavernij moreel en wettelijk onverdedigbaar was. Anderen verdedigden het beleid dat de emancipatie tot ver na de afschaffing van de slavenhandel vertraagde.
Aan het begin van de negentiende eeuw was meer dan 30 procent van de tot slaaf gemaakten in Jamaica in handen van Schotten.
Excuses
De General Assembly heeft een paar jaar geleden besloten diepgravend onderzoek te doen en te kijken hoe daarmee moet worden omgegaan. In samenspraak met de kerken in Burundi, Ghana en Jamaica zijn er nu in de synode hardop door de huidige voorzitter van de synode, Gordon Kennedy in een volgepakte, doodstille Assembly Hall excuses aangeboden voor het slavernijleed.
De presentatie van het rapport en de excuses (alles in het Engels) kun je hier bekijken.
Ik ga hier niet alle rapporten noemen die zijn besproken. Wel is hier een link naar de excuses voor het slavernijverleden.
Wat valt er verder te melden over de General Assembly? Wel, het gaat er zeer formeel aan toe. Bij elk begin van een sessie gaan alle circa vierhonderd aanwezige afgevaardigden of commissioners (en misschien ook de circa honderd die de synode online bijwonen staan. Hij maakt een knikje naar het middeldeel van de carrévormige opstelling en iedereen in dat vak knikt terug. Hetzelfde gebeurt naar t wee vakken links en rechts van hem.
Ga je tijdens een debat even buiten de zaal de benen strekken of naar het toilet, dan draai je je bij de deur even om en maakt een knikje met je hoofd richting de voorzitter of Moderator. En bij terugkomst doe je dat opnieuw.
Lord High Commissioner
Belangrijke gast op een troon in de ereloge achter/boven de voorzitter is de Lord High Commissioner (een nu ceremoniële functie die al dik vierhonderd jaar bestaat), de vertegenwoordiger van de koning: The Right Honourable Lady Elish Angiolini (rooms-katholiek!). Ze wordt aangesproken met ‘Her Grace’ en woont tijdens de Assembly in het koninklijk paleis: the Palace of Holyrood House.
De eerste dag wordt ze bij aankomst op het voorplein van het gebouw verwelkomd door herauten. En ook als zij de zaal betreedt, gaat iedereen staan en zijn er opnieuw de knikjes.
Vervolgens moet de Assembly – louter symbolisch – haar benoeming tot Lord High Commissioner door de koning goedkeuren. En omdat ze behalve geen stemrecht ook niet het recht heeft te spreken in de synode, moet voor haar toespraak ook hiervoor goedkeuring worden gevraagd.
Bloedworst
En dan Edinburgh zelf. Natuurlijk is het geen straf voor mij hier een paar dagen te bivakkeren. Weet door al die jaren dat ik hier kom, mijn weg goed te vinden. Hoewel vanwege het synodewerk bier drinken tot een minimum is beperkt, geniet ik in verschillende pubs van het eten, waaronder ook dagelijks een stevig Schots ontbijt van bacon, eieren en natuurlijk black pudding (bloedworst) in de Booking Office, vlakbij het hoofdstation van Edinburgh, Waverly.
Het bezoek aan de stad en de synode maandagavond afgesloten met een etentje als dank aan mijn gastheer en –vrouw, inmiddels zeer goede vrienden die niet ver van de Botanic Gardens wonen.
Benieuwd of er over een paar jaar, als mijn kerk in Rotterdam weer aan de beurt is naar de General Assembly te gaan (de afvaardiging rouleert elk jaar), er wederom geen ouderling zijn vinger opsteekt…
Onderdeel van de General Assembly is de kerkdienst op zondagochtend in St. Giles Cathedral, de ‘hoofdkerk’ van de Church of Scotland op de Royal Mile. Die dienst kun je hieronder bekijken.
Puffinnest 