Puffinnest

Een vrije week is voor mij niet compleet zonder een bezoek aan Maastricht. Niet alleen voor het terras. De Zuid-Limburgse hoofdstad is voor mij hoe druk het er ook is, een oase van rust. OK, op het Vrijthof kan het druk zijn, maar dat plein mijd ik dan ook als het even kan.

De dag begonnen met een bezoek aan het Museum aan het Vrijthof. Voor mij het toonbeeld van waar een (piep)klein museum groot in kan zijn. Vandaag was het doel de overzichts-tentoonstelling van foto’s van de kunst-fotograaf Jan Stel.
Nooit gehoord van de man, maar in dit museum (als ook in het aan de overkant van de Maas gevestigde Bonnefantenmuseum) laat ik me graag verrassen. Een goede keus ook dit keer.
Prachtige foto’s van wat ik maar noem vergane glorie. Verlaten gebouwen met een karakteristieke architectuur. Locaties die ooit bruisten van leven en bedrijvigheid, zoals het museum wervend schrijft. Zoals een vroegere staalfabriek in Frankrijk, een glasbedrijf (kristal) in België, een textielfabriek in Spanje en een cathedrale de vino, ook in Spanje. En een imposante vroegere Kamer van Koophandel in België en – zeer bijzonder – casino in het Roemeense Constanta.
Gelet op de aandacht in het museum vormen de foto’s gemaakt in een vroegere gashouder (gazomètre) in Frankrijk min of meer het hoogtepunt. Toch kunnen die mij het minst bekoren.
Maar al het al een heel leuke tentoonstelling, waar je ongemerkt langer blijft dan gedacht.

Voordeel als je vaker een dagje Maastricht doet, is dat je steeds eens wat afwijkt van de geijkte paden. De stadsomwalling al een paar keer bezocht en ook het terrein van de vroegere Tapijnkazerne (nu gebouwen universiteit Maastricht en een brasserie) in het Aldenhof-park bekeken, maar nooit verderop gelopen.
Boven de stadsmuur een prachtige rustige tuin van de universiteit met banken en tafels (nu verlaten, want vakantietijd). Bijzonder fraai beeld van een bosnimf (Luk van Soom, brons, 2006) waar je ook op mag zitten.

En beneden in het Aldenhofpark de Berenkuil bekeken. Inderdaad, zoals de naam al doet vermoeden zat hier tot 1993 een echte bruine beer. Nu is het een kunstwerk, de Troostmachine. Verschillende dieren, maar als blikvanger een vrouw die het hoofd van een dode giraffe streelt. Zie foto boven dit verhaal. Klik in vorige zin op Troostmachine om het complete verhaal achter dit kunstwerk te lezen.
De beer is niet helemaal verdwenen. Die zit, nu in brons gegoten, in de buurt op een bankje.

Het Aldenhofpark is vanwege de schoonheid, de rust, de kunst en de nabijheid van het riviertje de Jeker een prachtig deel van Maastricht om te vertoeven. Een aanrader.

Zoals gezegd is een bezoek aan het Bourgondische Maastricht voor mij niet compleet zonder een versnapering op het terras van café Charlemagne aan het Onze Lieve Vrouweplein. Prettige, vlotte, attente bediening. Fantastisch. Vergeet het Vrijthof. Dit intieme plein is een verademing. Een stilteplek in een grote stad.
Heerlijk was ook het glas (OK, twee…) Maastrichter Maltezer hier voor de terugreis naar de drukke Randstad werd aangevangen.

Bekijk hieronder een filmpje. Daaronder nog een fotocollage (in filmvorm)

 

Om te voorkomen dat ik in mijn vrije week elke dag achter de pc zit, enkele uitjes gepland. Vandaag Blijdorp.
Het schijnt dat uitjes in fors prijs zijn gestegen. Met een jaarabonnement merk je daar niks van. Sterkerk nog. Ik ga zo regelmatig naar deze dierentuin in Rotterdam (heb zelf geen balkon of tuin, dus voor ‘buiten’ moet ik altijd iets bedenken), dat ik de prijs er al lang en breed uit heb.

Voordeel is ook dat je niet steeds de gehele dag (‘want ik heb dat dure kaartje toch niet voor niets gekocht…’) hier hoeft te vertoeven. Ben ik het na een uur of twee, of drie zat, dan keer ik huiswaarts.

Zo niet vandaag. Was er tegen tienen en ging pas rond de klok van drie naar huis. Prachtig weer en – oh joy – nauwelijks jengelende kinderen die altijd een ijsje willen of blijven dreinen tot de ouders toegeven aan het verlangde ritje in het Blijdorptreintje.

Waar het aan heeft gelegen weet ik niet, maar veel van de dieren waren vandaag in een actieve bui. Bijvoorbeeld de olifanten (zie filmpje verderop in dit verhaal) die trompetterden en vernuftig bleken om voedsel te pakken. Of de in een grote, wel afgeschermde ruimte rondspringende en etende wallabies. In twee buidels zag ik een jong zitten. En de parmantige neushoornvogel.
Vandaag ook even kijkje genomen bij de nieuwe bewoners, de gekko’s in het begin 2019 geopende natuurbehoudscentrum in Oceanium.

En voor een moment van absolute rust, mag een bezoek aan de Victoriaserre (aan oostzijde van de Rivièrahal) niet ontbreken op mij lijstje. Is het niet voor de stilte (en warmte en de waterlelies), dan wel voor de architectuur van dit (en trouwens ook de 20 andere 20 rijksmonumenten van Blijdorp van de hand van Sybold van Ravesteyn. Hoe vaak je ook in Blijdorp bent, het is altijd weer een genot om naar te kijken.

Al met al een dag in Blijdorp om met genoegen op terug te kijken.

HIeronder filmpjes de olifanten, de wallabies en de neugdhoornvogel.

 

 

Het ‘Stavoren weekeinde’ van de Goudse fans van het SKS skûtsjesilen is niet compleet zonder een nevenprogamma. Zeilwedstrijd kijken op zaterdag vanaf dijk IJsselmeer bij Stavoren en op zondag een activiteit ergens in Friesland.
Dit jaar aan mij de schone taak iets te bedenken. Dat valt nog niet mee. In Friesland is van alles te doen, maar niet alles is op zondag toegankelijk. Het Woudagemaal bij Lemmer gelukkig wel in de zomermaanden juli en augustus.

Vooraf gesteld: het bezoek aan het gemaal is een gouden keuze gebleken, al zegt ik het zelf. Een stoomgemaal dat nog steeds functioneert. Een aantal keren per jaar (bij langdurige en hevige regenval) wordt het gemaal ingezet om overtollig water uit de Friese boezems naar het IJsselmeer te pompen. De provincie telt sinds 1966 het J. L. Hooglandgemaal in Stavoren dat het werk grotendeels aan kan. Maar op piekmomenten is het honderd jaar oude gemaal nog altijd nodig. Naast noodzaak blijkt dat ook een nuttige en gewilde aantrekkingskracht uit te oefenen op personeel van het Friese waterschap, het Wetterskip Fryslân. Zo blijft de kennis van de werking van een stoomgemaal behouden. Ook wordt – voor bezoekers toegankelijk – sowieso twee keer per jaar het gemaal onder stoom gebracht, vroeger met steenkool, nu met stookolie.

Sinds 1998 staat het gemaal (sinds 1977 een Rijksmonument) op de Unesco-Werelderfgoedlijst. Het gemaal is vernoemd naar de bouwer ir. Dirk Frederik Wouda (1880-1961), al draagt het zijn naam pas sinds 1947.
Deze hoofdingenieur van de Provinciale Waterstaat in Friesland was verantwoordelijk voor het ontwerp en de uitvoering van het gemaal in de stijl van het rationalisme (en al lijkt het er op, niet de Amsterdamse school) en gelijkenis tonend met zijn ‘voorbeeld’ Berlage. Het gemaal werd in 1920 (volgend jaar dus 100 jaar geleden) geopend door koningin Wilhelmina.

Is het gebouw aan de buitenkant al mooi, binnen weet je niet wat je ziet. Uiteraard de ruimte met de ketels, maar vooral de kathedraal met de imposante pompen. Hier wordt duidelijk dat het Woudagemaal niet alleen functioneel moest zijn, maar dat de bouwer ook oog had voor de inrichting. Zelfs prachtig tegelwerk aan de muren. Een imposante ruimte. Je blijft je vergapen.

De pompen in de kathedraal zien er zeer goed onderhouden uit. Voor zover ik dat met lekenogen kan beoordelen. Zelfs de koperen oliekannetjes op een zo te zien honderd jaar oude kast glimmen alsof een belangrijke inspectie staat gepland.
Klik hier voor wat technische uitleg over de werking van het Woudagemaal.

Wie het gemaal wil bezoeken, kan het historische complex niet missen als Lemmer wordt genaderd. De zestig meter hoge schoorsteen is al van verre te zien.
Een bezoek aan het Woudagemaal begint in een modern bezoekerscentrum. Daar leer je van alles over het gemaal, er is een korte film (zie hieronder de promo daarvan) en een gids neemt je mee naar en door het eigenlijke gemaal. Weet niet of ze allemaal dezelfde kennis en manier van vertellen hebben, maar die van onze groep is zeker een compliment waard. Zeer onderhoudend. Zelfs kleine kinderen luisterden aandachtig.
Er is een audiotour beschikbaar (in tien talen!)en een 360° App.

Voor mij was het bezoek aan het Woudagemaal zo geweldig, dat ik me heb voorgenomen nog eens een keer te gaan.

Een filmpje van het Wetterskip Fryslân over nu en werking van het Woudagemaal:

Zie ook onderstaand promofilmpje voor het 100-jarig bestaan van het gemaal in 2020. De eigenlijke film, in 3D, duurt vijftien minuten en wordt dagelijks vertoond in het filmzaaltje van het Woudagemaal.

En hieronder een filmpje vol foto’s die ik vanmiddag heb genomen.

 

Vandaag bezoek aan Lemmer, of De Lemmer, zoals ze in Friesland zeggen. Ondanks de zondag een drukte van belang met de recreatievaart. Bruggen en de sluis worden continue bediend. Het is dan ook een belangrijke verbinding tussen het IJsselmeer en het Friese merengebied.
Niemand lijkt het erg te vinden als de slagbomen van de brug omlaag gaan. Geduldig wordt gewacht, intussen genietend van de bootjes die passeren.

Na er een paar uur te hebben rondgewandeld, snap ik wel wat bezoekers naar (De) Lemmer (tienduizend inwoners) trekt. Neem alleen al de Lemstersluis uit 1888. OK, een sluis is een sluis, maar hier moet je vooral oog hebben voor de bebouwing aan weerszijden.
De sluis is ontworpen naar voorbeeld van Franse en Belgische sluizen. De architectuur van de bebouwing op de sluishoofden, alsmede van de woningen aan de sluiskolk is geïnspireerd op de vormtaal van de Hollandse renaissance, leer ik via internet. Aparte benamingen: sluisknechtswoning, de sluismeesterwoning en een Rijksgetijmeter (bordjes op de muur geven aan wat wat is) waarin het peil van het IJsselmeer nog altijd wordt gemeten. En de ‘tegeltjeswijsheden’, zoals ’t Getij gaat zijnen keer, ’t En wacht naar Prins noch Heer.

De drukte op het water in de stad vindt zijn weerklank op de kaden. Het stikt er van de terrassen, die ook op deze zeer zonnige zondagochtend al goed gevuld zijn. Van en naar het skûtsjesilen passeren we Lemmer altijd via de hoofdweg. Leuk om nu eens kennis gemaakt te hebben met de (binnen)stad zelf.
En wie daar niet wil zitten, kan altijd nog terecht op de Lemsterakenbank (gemaakt in de vorm van de steven van een lemsteraak), naast het standbeeld van de Lemster Fiskerman (brons, Bert Kiewiet). Of bij het brugwachtershuisje (brêgehokje) op een van de bankjes van de laag ommuurde zithoek met in staal weergegeven tekst ‘Onder de Hoek foar in praatsje en it lêste nijs’.

 

Lemmer weet hoe het de bezoeker zo aangenaam mogelijk moet maken.

Filmpje:

 

Nog nooit een VR-beleving meegemaakt tot vandaag. Vliegen over en ronddwalen door Batavia in 1727 in het Westfries Museum in Hoorn. Een prachtige belevenis.

Wie ervaring heeft met VR-belevenissen zal het wellicht nu al aan het gapen zijn, maar voor een nieuweling als ik is het een eyeopener.
Geweldig om aan de hand van de kaart van de VOC-post van Floris van Berkenrode door het Batavia van 1627 te gaan.

Het museum meldt dat de kaart in 1918 zwaar beschadigd werd terug gevonden op de zolder van het oude stadhuis van Hoorn. In die staat is de kaart nog altijd in het museum te zien. Om dat voor iedereen makkelijk te maken, brengt het museum deze bijzondere kaart met de nieuwste virtual reality technieken tot leven in een prachtige nieuwe presentatie: Batavia 1627 VR.

Hierin is kaartenmaker Floris van Berkenrode de gids die de bezoekers door de stad heen leidt. Dat begint met een bezoek in vogelvlucht over de stad met zijn kasteel, haven, stad en omgeving. Om vervolgens ergens in de stad te landen, waar je als bezoeker getuige bent van het dagelijks leven in deze levendige en multiculturele handels- nederzetting.

Bootsman
In een zaal met plek voor dertig bezoekers (vanwege drukte is het noodzaak om vooraf gratis te reserveren!) weet je niet wat je overkomt. Zodra de voorstelling begint, vergeet je dat je een VR-bril op je hoofd hebt. Je daalt echt af naar Batavia. Draai je je hoofd naar links, dan zie je links ook gebouwen, de zee, de schepen. Ga je naar rechts, zie je het kasteel van Batavia en de haven. En dan vaar je mee op een sloep. Kijk naar een blauwe pin, verschijnt het leven in Batavia tot in detail op je netvlies.
Draai je 180 graden, zie je de bootsman van jouw bootje roeien. Naar beneden, zie je onder je de zee of de kokospalmen of boven je de blauwe lucht. Echt geweldig! Je hoort via de koptelefoon de vogels fluiten, de golven.

Kijkend en luisterend snap je gelijk het begrip virtual reality. En volgens mij moeten de twee suppoosten in de zaal de grootste lol hebben als ze de gezichten van de VR-kijkers heen en weer zien gaan…

Eerlijk gezegd het ik weinig met Batavia van vier eeuwen geleden, maar was ik nieuwsgierig naar VR. Mijn nieuwsgierigheid is volledig bevredigd. O ja, en de rest van het museum is ook in één woord prachtig. Vooral alleen al die VR-ervaring ga ik nog een keer terug naar het Westfries Museum in Hoorn.

Hieronder een filmpje van schaalmodellen van VOC-schepen zoals die in het museum zijn te zien