Puffinnest

Mijn jaarlijkse voorraad van zestig flessen wijn van Domaine le Clos des Lunières is zojuist gearriveerd. Een leverantie met een traan. Het is voor het laatst dat importeur Rob Groot mijn ‘eigen’ wijn naar Gouda heeft gebracht. Hij stopt er mee en daarmee stopt ook het project Mas Aupellière/Domaine Saladin na dertig jaar!

Begin jaren 90 ontdekte ik via de Volkskrant een wijnproject, waarbij de deelnemers jaarlijks een vast bedrag storten en in mei/juni hun deel van de wijkopbrengst kregen. Het kwam, inclusief eigen etiket, neer op ongeveer tien gulden per fles.
Ik ben vooral gaan deelnemen vanwege de verjaardagen. U weet hoe dat gaat. Een vriend of familielid is jarig en bij de slijter wordt nog snel even een flesje van het een of ander gehaald. Na een uur zijn gever en ontvanger allang weer vergeten wie welke fles heeft gegeven. Met een fles Mas Aupellière – voorzien van eigen etiket – gaf je een eigen wijn, die door de ontvanger dan ook altijd als zodanig herkenbaar zou blijven.
Geen doel op zichzelf, maar wel mooi meegenomen werd een grotere interesse in wijn. Vooral dankzij mijn zus Elly (ook ‘wijnvriend’) werd kennis opgedaan van wijnen in het algemeen en die van de Bourgogne in het bijzonder. Ze leerde me de levensloop van wijn van druif (en grond) tot het ruiken en proeven. Samen hebben we enkele wijnreizen naar Frankrijk gemaakt. We leefde er dan als ‘god in Frankrijk‘ en genoten mateloos van een mooi glas (wat zeg ik: fles) wijn en een mooi stuk vlees, artisjokken, kaas en wat er nog meer voor lekkers is.

Een kleine tien jaar later hield de Mas Aupellière op te bestaan. Het wijnhuis (waarover hieronder meer) was verkocht aan een coöperatie. In 1998 vond de stichting Wijnvrienden associatie Mas Aupellière een waardige opvolger, Domaine Saladin en werd de clubnaam veranderd in Wijnvrienden Domaine Saladin. In mei 1999 kwamen de eerste flessen. De hooggespannen verwachtingen werden waargemaakt. De wijnvrienden hadden een prima keus gedaan. Zelfs jong rook de Saladin al fantastisch. Dat beloofde wat als de wijn enkele jaren zou zijn opgeslagen. Hieronder enkele wetenswaardigheden over de beide wijnen (deels eigen informatie en deels afkomstig van de Wijnvrienden).

Gallician
Het wijnhuis Mas Aupellière was van 1979 tot 1998 eigendom van de Nederlander Leo Grootemaat. Het wijnhuis staat in Gallician, in het diepe zuiden van Frankrijk, halverwege de stad Nîmes en de Middellandse Zee. Het wijngoed, nu eigendom van een coöperatie, omvat 22 hectare. De appellation Costière de Nîmes bestond toen nog niet zo lang. Ze was ontstaan na een meningsverschil tussen een aantal wijnboeren in het gebied. In veel wijnboeken moet u voor de Mas Aupellière de oorspronkelijke aanduiding voor het gehele gebied, Costière du Gard, opslaan.
De bodem van de wijngebieden zijn zeer rijk aan kiezel. In Gallician zitten de kiezels tot wel tien meter diep. Mas is de Zuidfranse uitdrukking voor een (wijn)boerderij van groot aanzien, door gebouwen en door oppervlakte. In het Nederlands zouden we van een herenboerderij spreken.

De kwaliteit van de wijn verschilde uiteraard van jaar tot jaar. Voor alle jaargangen gold echter dat het opslagwijn was. De wijn die in het voorjaar werd afgeleverd kon bijvoorbeeld al met Kerst worden gedronken, maar na een paar jaar was de wijn voller van smaak. In mijn kelder ligt nog een fles van het allereerste jaar, 1989. Of die nog te drinken is, weet ik niet. De fles heeft echter eeuwigheidswaarde: het was het allereerste jaar van ‘mijn eigen wijn’.
Mas Aupellière is van het type Syrah. Dat betekent dat dit druivenras dominant is. Doch een wijn van 100 procent Syrah zou teveel tannine bevatten en over en jaar of vijftien niet meer drinkbaar zijn. Daarom zijn de druivenrassen Mourvèdre, Carignan, Grenache en Cinsault toegevoegd, supplementaire rassen, die aan de smaak weinig bijdragen, maar die de wijn wat lichter maken en daardoor eerder drinkbaar.
Algemene gegevens: alc. gehalte: 12%; druivenrassen: zie boven; oogst (in de tijd van Grootemaat) handmatig; vinificatie: klassiek na ontstelen van de druiven; rijping: 6 maanden in grote eiken foeders; kleur: helder diep paarsrood; boeket: wisselt per jaar, maar meestal veel fruit, vooral sterke impressies van druiven, bessen en moerellen.

Domaine Saladin
De deelnemende wijnvrienden hadden op een proefavond eind jaren negentig gekozen voor Domaine Saladin als opvolger. De familie Saladin was al meer dan 250 jaar een wijnbouwersfamilie. Het dorp St. Marcel d’Ardèche was eeuwenlang een pleisterplaats op een kruispunt van pelgrimroutes. Er werd gewerkt (of misschien nog steeds) met klassieke en moderne inzichten. Zo kwamen er geen insecticiden en pesticiden de wijngaarden in. Voor de gisting betekende dit dat deze natuurlijk is en er geen gistcellen moeten worden toegevoegd. Dit kan alleen wanneer de druiven en de wijngaard in een goede conditie zijn. De toplaag van de bodem bestaan uit ‘cailloux’ keien. Deze houden de zonnewarmte vast, wat de rijping bevordert en de keien zorgen bovendien voor een goede drainage. De wijngaarden van Louis en Annick Saladin strekken zich uit over zo’n 15 ha op het zogenaamde Plateau van Brissand . ‘Onze’ wijn kwam van de wijngaarden Chaveyron en Peyraube. De bodem is kiezelhoudend en watert goed af.
De cépages zijn ‘klassiek Rhône’: grenache (altijd minimaal 40 procent verplicht), cinsault, syrah en mourvèdre. De druiven worden met de hand geoogst en geselecteerd. De druiventrossen worden in hun geheel vergist. Dat bevordert de natuurlijke gisting, de souplesse van de wijn en de structuur. De gisting of fermentation duurt vijf tot zes dagen. Behalve een rode wijn, produceren de eigenaars Louis en Annick Saladin ook een heerlijke witte wijn, kan ik uit eigen ervaring vertellen. Ook is een rosé beschikbaar, maar daar zijn we na de proeverij niet zo enthousiast over.

Het echtpaar Saladin, althans Annick, was zeer hartelijk. Dat merkten we tijdens een bezoek aan de domaine in het najaar van 1999. De ontvangst was allerhartelijkst. Gezeten in de fraaie, grote woonkeuken dronken we koffie (en doopten we naar gebruik het koekje in de koffie). Annick nam alle tijd ons te vertellen over de familie, de wijnproductie, de druiven, enzovoorts.

Zoals ik de allereerste fles nog heb, zal ik ook van deze laatste levering één fles achter houden als blijvende herinnering aan een bijzonder wijnproject.

De wijnvrienden zijn echt haar vrienden geworden, als we mogen afgaan op de ontvangst. In de moderne proefruimte nam Annick ons mee naar de wijnvelden en naar de opslagruimten. Deels in het Frans en deels in het Engels gaf ze een heldere uitleg. We proefden een Domaine Saladin van 1995. Een prachtige wijn. Ze vertelde ons dat de 1998 (de eerste die via de wijnvrienden werd verdeeld) nu al beter smaakte dan de ’95er na de botteling. Dat beloofde dus wat.

Fond Croze
Na een aantal jaren stopte de samenwerking met Saladin. Het ging goed, te goed met de dochters van het echtpaar Saladin die de domaine van hun ouders hadden voortgezet. Ze konden het zich veroorloven de club het recht van ‘eerste importeur’ te ontnemen. Samen met de stijgende (en in het geval van Domaine Saladin fors stijgende) prijzen en accijnzen, werd de wijn te duur voor het Nederlandse project.
De organisatie zocht naar alternatieven. Mijn keus viel op Domaine Fond Croze. Uiteraard weer met eigen etiket. De wijn kwam van de 64 hectare grote wijngaard St. Roman de Malegarde, een dorpje in de Vaucluse. De Confidence die ik geleverd kreeg, bestond voor 70 procent uit grenache en voor de rest uit syrah. De wijn heeft een houtlagering gehad. Het alcoholgehalte is 14 procent. Een stevige, maar niet zware wijn met een breed smaakpalet, kruidig en wat aards.

Le Clos des Lumières
Nadat de wijnvrienden stopten in 2004, is Rob Groot doorgegaan. Hij hield de ‘groepsnaam’ Saladin aan, maar de keuze voor de wijn veranderde. Het werd een Le Clos des Lumière (cuvée prestige), wederom uit de Côtes du Rhône, Fournès (globaal tussen Orange, Nîmes en Avignon, A9/D19) om precies te zijn. Gemaakt door het uit 1946 daterende familiebedrijf van Gérald Serrano. Leuk, zo’n familiebedrijf. Decennia geleden (1979) toegetreden tot een coöperatie en die in 2003 verlaten om weer een eigen bedrijf te worden.

Al die jaren genoten van mijn nieuwe wijn. Er ligt nog steeds een voorraad in mijn opslagruimte. Van de vanavond gebrachte vijf dozen blijft er één in huis om te testen en om alvast wat flessen weg te geven. De rest gaat in de opslag.
En zoals ik de allereerste fles nog heb, zal ik ook van deze laatste levering één fles achter houden als blijvende herinnering aan een bijzonder wijnproject.

A votre santé!