Zo’n heerlijke late zomervakantie in Scotland gehad, dat ik al overweeg dit jaar opnieuw net voor kerst te gaan en in het begin van het nieuwe jaar terug te keren. Toegegeven, de dagen zijn kort, dus zeer lange wandelingen zitten er niet in. Maar het is er in die periode (behalve tijdens de kerstdagen zelf en de jaarwisseling) heerlijk rustig.
De korte dagen (lees: de zon komt laat op en de duisternis valt vroeg in) hebben me deze vakantie bijvoorbeeld beperkt tot lang wandelen in Glen Nevis.
Het is er heerlijk toeven, vanwege de gorge (nauwe doorgang tussen bergwanden) de waterval Steall Falls en de rest van het dal of glen richting Rannoch. Maar in de gorge 
moet je wel goed opletten waar je loopt. Eén vervelende misstap en je hebt vermoedelijk nog één keer een kortdurende hoofdpijn, daarna nooit meer.
Die doorgang doe je dus het liefst bij daglicht en niet als het donker is. Het lampje van je mobiele telefoon geeft te weinig licht voor een veilige loop. En in de gorge is het kort na 15.30 uur in deze periode wel zo’n beetje afgelopen met daglicht. En daar waar ik (ook met anderen gedaan, onder wie K+K en R+M en met R alleen) in de zomer ver voorbij de houten, decennia geleden door het legerregiment uit Oxford gebouwde houten brug over een van de bronnen van de Water of Nevis richting Rannoch kan lopen, moet ik nu na korte pauze net voorbij het bruggetje al rechtsomkeert maken.
Eén vervelende misstap en je hebt vermoedelijk nog één keer een kortdurende hoofdpijn, daarna nooit meer.
Spijtig is dat nu niet. Heb hier zo vaak uren en uren gewandeld, dat ik er mee kan leven. En ten opzichte van de zomer is het in dit deel van de glen nog stiller dan stil. Op de laatste parkeerplaats, niet ver van de gorge, stonden deze dag wel tien auto’s, maar waar al de inzittenden heen zijn gegaan, is mij niet duidelijk. In het eerste deel, 
bij de waterval en de touwbrug, kom ik een gezin tegen en nog een loslopende wandelaar. Meer de glen in is er verder he-le-maal niemand te zien.
Rugby
Na toch een druk begin van de vakantie in de (heerlijke) grote stad Edinburgh (dank Laurence om me mee te nemen naar mooie, gewonnen rugbywedstrijd van Heriots), 
begint hier de retraite – als ik het zo mag noemen – na anderhalf jaar werken pas echt. De regen tikt op mijn capuchon, het geluid van de wind dringt door in mijn oren, net als het kletterende geluid van alweer een waterval. Ik luister naar wat regen, watervalwater en wind me te vertellen hebben. Ik hoor je denken: Ruud is van het padje… Maar wandel hier onder dezelfde omstandigheden als ik deze dag en je zult me gelijk geven. Zittend op wat eens een muur van een schuur of een woning was, geniet ik van het uitzicht.
Als herboren loop ik terug naar mijn auto, om naar de Glen Nevis youth hostel te gaan. De laatste keer dat ik hier verbleef, was het een vervallen zooitje. Nu hypermodern. En om modern te verduidelijken: bij elk bed twee stopcontacten, met elk ook nog eens een usb-ingang voor het opladen van mobiele telefoon en Ipad of dergeljke. Het 
loungegedeelte heeft een werkende hout haard, met heerlijke Chesterfield fauteuils en bankjes. En vanuit mijn bed kijk ik zo (waarom zou je in deze donkere dagen het gordijn dicht doen) zo tegen de bergen/heuvels aan. Prima douches, een belangrijk aspect na een dag in de heuvels. Hostelling Scotland weet waar de gasten behoefte aan hebben.
Doorkey
Men heeft hier ook anderszins oog voor het welbevinden van de gasten. Zo laat je (net als op campings en andere logeeradressen) bij voorkeur gegevens achter als je aan een tocht begint. Je vult een kaartje in met daarop de plek waar je gaat lopen, waar je je auto parkeert, merk en kenteken van het voertuig, etc. In deze hostel wil men ook je doorkey hebben. Waarom? Wel, als je terugkomt van een tocht wil je eerste douchen en je omkleden. En dan heb je uiteraard de sleutel nodig. Dus als de sleutel uit het mapje is, weet iedereen dat je veilig bent teruggekeerd.
Aanvankelijk leek het me vlak voor vertrek uit Nederland ineens lang om tien dagen één standplaats te hebben, In de zomer heb ik dat nog nooit gedaan. Toch is het me uitstekend bevallen. Had een eetafspraak met vrienden nabij Fort William, wandelingen in de buurt en tochten naar Rannoch Moor en Skye. Dan ’s middags/’s avonds terugkeren naar 
je eigen bed is dan wel heerlijk. Het voelt na een dag als thuiskomen. De stand van de douchekraan is vertrouwd, in de keuken hoef je niet te zoeken naar je eigen spulletjes en eten, enzovoort.
Pelgrimage
O ja, Rannoch Moor en Skye. Eerst Rannoch Moor. Elk jaar als ik in Glencoe/Lochaber ben, moet en zal ik naar Rannoch Moor. Om precies te zijn: de Corrour Estate. Per trein (een weg voor de auto is er niet heen vanuit Fort William) in dik een uur naar Corrour. Daar lopend langs Loch Ossian (met jeugdherberg waar ik met vriend G. twee keer ben geweest), over de heuvels richting Rannoch.
Op goede Ordnance Survey kaarten (de ‘stafkaarten’ van de UK) staat Peters Rock aangegeven, het is nabij de bocht die je neemt vanaf de heuvels bij Loch Ossian richting de old lodge en Rannoch.
Peters Rock is vernoemd naar Peter Trowell, de beheerder van de Loch Ossian youth hostel begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Hij is toentertijd, vermoedelijk bij het maken van wak, onder het ijs verdwenen. Zijn lichaam werd in het volgende voorjaar gevonden, Trowell is begraven in Engeland. Op Peters Rock herinnert een plaquette aan hem, met de tekst:
I have a friend, a song and a glass
gaily along life’s road I pass
joyous and free
out of doors for me
over the hills in the morning
Sinds ik dit heb ontdekt zo’n tien jaar geleden, is dit mijn levensmotto geworden. En elk jaar als ik in Lochaber ben, moet ik hier even zijn. Een pelgrimage.
Het is wel aanpoten. Rannoch Moor is zo betoverend mooi, zo stil. Je blijft rondkijken, je blijft foto’s en filmpjes maken. Maar je moet om 15.15 uur terug zijn op het treinplatform. Als je trein terug naar Fort William mist, moet je zes uur (!) wachten op de volgende.
Sligachan
Skye mag natuurlijk nooit ontbreken tijdens mijn vakanties. Een Scotland in minitiature In de zomer kampeer ik standaard op de bij wandelaars en klimmers geliefde camping Sligachan. De camping zelf is zeer eenvoudig, maar de douches zijn puik en de pub is al decennia een van mijn favo horecagelegenheden in Scotland. Goed bier en een bijna ontelbaar aantal malt whisky’s. En met ontelbaar bedoel ik meer dan honderd verschillende drams…
Maar de camping is dicht in de winter en ik heb geen tent en andere toebehoren bij me. Dus een dagrit. Met de veerboot Mallaig naar Armadale, in het zuidelijke puntje Sleat van Skye. Ook een nadeel van de wintervakantie: de veerboot vaart nu niet zo vaak. 
Sterker nog, er is een kleinere boot ingezet. Dus achteruit de boot op…
De pont vertrekt rond 08.30 uur, dus al rond 07.00 uur uit Fort William op weg naar de haven. Een uitdaging. Je wilt doorrijden, want de veerboot wacht niet. De weg naar Mallaig kent letterlijk hoogte- en dieptepunten, bochten en is niet verlicht. Gelukkig weinig tot geen verkeer op de weg, dus ik kan aan alle lampen aan voorzijde van de auto aanzetten. Ik wist niet dat ik zovel lampen had op mijn auto…
Al met al werd zo’n rit nog wel een dingetje, maar ben blij dat ik het gedaan heb, Na anderhalf jaar weer de bekende plekken zien, het oude, door iedere bezoeker gefotografeerde bruggetje bij Sligachan, de hoofdstad Portree, de Old Man of Storr, de Quiraning, Uig… Heerlijk om allemaal weer terug te zien.
Betoverend
Onder andere vanwege de jaarwisseling (Hogmanay) na de kerstdagen naar Inverness verkast. Ook hier weer een feest der herkenning met nog minder mensen dan in de 
zomer. Een van de wandelingen in op Coulin Estate in Torridon. Voor de kenners: niet ver van Kinlochewe.
In de zomer al vaak gelopen, maar het is er nu nog veel stiller. Geen wind, geen vogelgeluiden, geen andere wandelaars. Zo stil dat je na een uurtje zou kunnen denken: ik zal toch niks aan mijn oren mankeren? Na Glen Nevis is de Coulin estate het tweede retraite momentje.
En natuurlijk mag een bezoek aan Glen Affric niet ontbreken.
Een fantastisch, betoverend gebied op drie kwartier rijden (in zuidwestelijke richting) van Inverness. Helft van de reistijd voert langs (boring) Loch Ness, maar bij Drumnadrochit buig je af en na 20 minuten duik je Glen Affric in. Plekken met een donderend geraas van watervallen, stilte in de bossen… Bekend gebied voor velen, dus veel drukker dan op de Coullin Estate. Maar toch heerlijk om hier weer even rond te sjouwen.
En dan Hogmanay zelf. Eenmaal, eind jaren negentig, meegemaakt in Edinburgh. Nu bewust voor Inverness gekozen, vanwege het kleinschaliger karakter. Hoewel, toch nog altijd tienduizend man (!) bij dit Red Hot Highland Fling in het Northern Meeting Park, niet ver van het centrum en de Inverness Cathedral.
Hier genoten van drie puike bands, met als opwarmertje de The Trad Project, jongelui 
met opzwepende muziek. Daarna heerlijke folk vioolmuziek van de Blazin’ Fiddlers (foto rechts). Nou, als er één band is die de koukleumen (tering wat een straf koude wind) bezoekers weet warm te krijgen is het deze formatie wel. Opzwepend. Je kunt niet stil blijven staan.
De echte eye- en earcatcher voor mij is echter Tide Lines, een rockformatie die herinneringen oproept aan Runrig.
De leadzanger Robert Robertson (voormalig zanger van de band Skipinnish) heeft 
dezelfde hoge (volgens mijn omstanders betere…) tenorstem dan Donny Munro van Runrig.
Hoe dan ook een geweldige gig. Op een van de filmpjes hieronder hoor je delen van het optreden van Tide Lines, als is door de afstand van publiek tot podium de sound verre van ideaal.
Bijna aan het einde van de vakantie nog even een bezoek gebracht aan Glen Orchy en Glen Etive. Vooral het laatst bezoek was (weer) schitterend, vanwege het grote aantal herten (deer) dat dichtbij of zelfs op de weg kwam. Niet schuw, dus gemakkelijk te fotograferen. R., eat 
your heart out! Bovendien is Glen Etive een heerlijk gebied om te zijn, ook al weer vanwege de stilte. Zie de foto bovenaan dit verhaal.
Minpuntjes
Zijn er dan geen minpuntjes in mijn vakantie geweest? Jawel, de overtocht met DFDS Seaways.
Al en paar jaar merk ik dat deze Deense maatschappij het visaanbod in het buffetrestaurant sterk heeft verminderd. Het was altijd een genot aan het begin en einde van mijn vakantie te genieten een goede fles Chablis en de vele vishapjes. OK, dat er geen lappen zalm meer liggen op schalen is te begrijpen. Ik heb mensen gezien die een bord vol metselen met zalm en dan na éen hap zegen dat ze het niet lekker vinden. De op het bord overgebleven zalm kon vervolgens in de afvalbak.
Maar daarna bleven er op de veerboot nog genoeg vissige belevenissen over ter combinatie van de Chablis. Mosselen, een mooie mousse, garnaaltjes, noem maar op.
En nu: piepkleine mosseltjes in een zeer pittige dressing of wat dan ook, een ‘roll’, waar aan de ijskristalletjes was te proeven dat ie net uit de vriezer kwam. Tot overmaat van ramp, geen Chablis voorradig. Zou te maken hebben met feit dat schip in januari in ‘dry dock’ ging in Gdansk. Kan zijn, maar dan had DFDS vooraf een verontschuldiging kunnen maken dat niet alles voorradig is.
Maar het belangrijkste minpunt is dat de vissige onderdelen van het buffet plaats hebben moeten maken voor pizza en nog meer soorten patat dan in het verleden. Van buffet naar vreetschuur dus. Alleen van het ontbijtbuffet ga je ’s morgens nog stralen. Heb mijn kritiek ook laten weten in een online survey van DFDS, maar denk dat er niets mee wordt gedaan.
Tot overmaat van ramp, geen Chablis voorradig.
En nu, weer aan het werk!
Wat filmpjes:
Coulin estate
Corrour estate
Glen Nevis
Hogmanay Inverness (geluidskwaliteit helaas niet al te best)
De eerste, 
uitdagende smaaksensatie in de mond en op de tong, dat ik gelijk besloten heb een fles te kopen. Is verder uitverkocht, dus een fles om zuinig aan mee te doen.
om al die verschillende typen aan te schaffen gaat mijn begroting te boven…
Een vergelijking van Schotse whisky en Ierse whiskey op deze proeverij. Ben bekend met en liefhebber van Schotse whisky’s, maar weet dat er ook buiten God’s own country fraaie whisky’s worden gemaakt. Vanavond is dat weer eens bewezen.
steeds een Schotse en een vergelijkbare Ierse whiskey geproefd. Met dank aan Huub en Richard voor de uitleg over whisky in het algemeen en informatie over de verschillende merken.
de jaren 1880 stamt.
Deze week heb ik nog twee wandelingen op mijn programma staan. De eerste is naar Peters Rock, op Rannoch Moor/Corrour Estate. Op Peters Rock is een plaquette aangebracht, ter herinnering aan 
De plaquette heeft een tekst die al jaren mijn levensmotto is:
Dat laatste is een van de twee redenen voor het jaarlijkse bezoek aan Applecross. De tweede reden is de 
Deze avond wel de pub in. Het is toch druk. De eigenaresse, die ziet dat ik alleen ben, vraagt me even geduld te hebben. Ik zeg dat ik geen haast heb en eerst en pint neem. Een paar tellen later haalt ze het bordje ‘reserved’ weg en laat me aan een 4-persoonstafel plaats nemen. Dat betekent wel dat er later nog een paar vreemden kunnen aanschuiven. Dat gebeurt ook: een stel uit Perth en even later nog een man van Orkney. Binnen de kortste keren ontstaat een geanimeerd gesprek. ,,Dat zie ik graag’’, zegt de eigenaresse even later.
De volgende dag, als ik Applecross weer verlaat, rijd ik nog even langs de pub en geef de vrouw een pakje Echte Goudse Kamphuijsen stroopwafels. Dat wordt op prijs gesteld, merk ik.
Bij de vuurtoren ben ik al vaak gewest, maar vorig jaar heb ik een plateau ontdekt waar het heerlijk toeven is. Ook nu met de heerlijke zon is het er fraai wandelen en gewoon zitten.
Goedkope plek, maar meer nog een zeer stille plek. Het meeste verkeer op de uiteindelijk doodlopende weg is ‘s morgens het forensenverkeer richting Kirkwall en ‘s avond de terugkeer. Verder wat landbouwverkeer. En verder musicerende vogels en de wind.
Ben hier een week en het verveelt na al die jaren nog geen moment. Zoveel te zien, zoveel te horen, te ervaren… Uiteraard mag de 
OK, ook even de toerist uitgehangen. Vrijdagmiddag in Kirkwall de 
Het is hier altijd thuiskomen. De schoolvakanties zijn nog net niet begonnen in Scotland, dus mijn 
Een spiritueel uitje is het herhalingsbezoek aan de distilleerderij van 
Puffinnest 