Categorie: Theater

Sneeuw zorgt drie keer voor overlast: als het valt, als het ligt en als het smelt.
Zomaar een zin uit het absurdistische toneelstuk van een favoriet gezelschap van mij, Het Volk uit Haarlem.Ooit uit nieuwsgierigheid hun voorstelling Het volk in Dothan bijgewoond en ik was verkocht. Daarna nog genoten van bijvoorbeeld De god van de slachting, Oidiepoes en Veteranen

Wigbolt Kruijver (in de rol van Herr) en Bert Bunschoten (Mess) zetten in de voorstelling van vanavond twee mannen neer die elkaar niet kennen. Het chalet raakt ingesneeuwd en de twee mannen, die elkaar niet kennen, zijn tot elkaar veroordeeld. Ze proberen elkaar te leren, maar hun totaal verschillend taalgebruik bemoeilijkt dat proces. Ze uiten zich in vormelijkheden, maar ze zijn onderhuids vooral lomp en onbeleefd.

Het stuk heeft als titel Het vermoeden van Poincarré, een verwijzing naar Jules Henri Poincaré )1854 – 1912), de Franse wiskundige en wetenschapsfilosoof. Over hem wordt uitvoerig verhaald in de gesprekken, maar het waarom van juist deze man wordt niet duidelijk. Maar niet te lang getreurd.

Het vermoeden van Poincarré levert prachtige scenes met tal van losse verhalen op. En hoe moeilijker de relatie tussen de twee mannen lijkt te worden, hoe hoger het lachgehalte. Dat de twee, gekleed in lederhosen en met een jagershoed op het hoofd, constant droog blijven kijken, maakt het voor de kijker nog leuker.

Een toneelstuk met een boodschap? Diepgravend? Welnee. Het is ook geen Tsjechov. Het Volk brengt als altijd prachtige, vrolijke stukken met ingrediënten voor een onbezorgde avond theatervermaak. Benieuwd wat de volgende voorstelling van Kruijver en Bunschoten is.

 

Freek de Jonge op zijn retour, of over zijn houdbaarheidsdatum heen? Niks van gemerkt vanavond. Zijn voorstelling De suppoost (de eerste soloproductie in vijf jaar) ‘staat’ van begin tot einde.

De cabaretvoorstelling van de inmiddels 75-jarige cabaretier is opgebouwd rond de tentoonstelling van hem en zijn vrouw Hella in het Groninger Museum (Het Volle Leven, 2018). Niet dat je daar geweest moet zijn om de verhalen en grappen te begrijpen. Naast vragen of en wanneer iets kunst is (zoals het urinoir van Marcel Duchamp uit 1917, dat voor een nieuwe kijk op kunst moest zorgen) is er volop ruimte voor een vlotte grap. Zoals een groep schoolkinderen dat gillend om hem afrent bij de tentoonstelling, omdat ze zijn voornaam met iemand anders associëren…

De Jonge blijft de zoon van een predikant, dus begint met een kort vragenronde over Jacob en Ezau, Lea en Rachel (dochters van zijn oom Laban), Izak en Rebecca. Je hoort de hersenen van het publiek kraken om de juiste personen bij elkaar te zetten.

Ronduit hilarisch is zijn verhaal over een begrafenis. De vraag of hij zijn bril zou ophouden in de kist (,,nou, in de hel heb je er niets aan en als je in de hemel is ie niet nodig, want daar is alles perfect, toch?), de grappige anekdote over een overledene die niet op zijn foto lijkt die op de kist staat. En zijn bevreemding van de tekst die hij hoort in de begrafenishit van Frans Bauer Er rijdt een trein naar niemandsland, Hij is op weg naar het beloofde land, En onderweg hoor je de engelen zingen… ,,Nou, als u wel eens met de NS reist…’’ En dan weer een verhaal over de eigenlijke suppoost die nog met die moeder van Mark Rutte nog heeft gekend en een vaasje had.

Crosskicking
Geweldig is zijn onzinverhaal over Zwarte Cross, waar een bezoeker hem in nauwelijks verstaanbaar dialect een mop vertelt over het verschijnsel ‘crosskicking’. En uiteraard kreeg het publiek aan het begin ook nog even een korte terugblik op Freeks tirade tijdens het Boekenbal, vorige maand over het uitblijven van kritiek op Thierry Baudet.

Bij een cabaretvoorstelling hoort, naar ik weet, een kop en een staart te zitten. Een boodschap ook die je op weg naar huis aan het denken zet. Een boodschap. Dat lukt niet. Althans, niet bij mij. Daarvoor is de voorstelling misschien te fragmentarisch. Het zijn teveel losse onderdelen. Maar wel ontzettend leuke onderdelen. Misschien wat minder scherp dan jaren geleden, maar als je als 75-jarige met je show nog volle zalen trekt… Nee, voor mij is hij nog (lang) niet op zijn retour.

Op Hoop van Zegen was in het begin van de jaren zeventig een van de eerste, zo niet het eerst toneelstuk dat ik zag opgevoerd. Het was een voorstelling met Beppie Nooy sr (als de vissersweduwe Kniertje) en de rest van de cast uit het Amsterdams Volkstoneel

Het is het verhaal over de “drijvende doodkist”, de logger ‘de Hoop’, dat uiteindelijk op zee vergaat. Haar jongste zoon Barend wil niet mee, maar moet van zijn moeder.

KNIERTJE, smartelijk, met onderbrekende snikken
,,Hij wou niet weg! – Hij wou niet weg – en met me èige hande heb ‘k – heb ‘k zìjn hande van me deurpost lòsgemaakt…”

Het bijna 120 jaar oude toneelstuk van Herman Heijermans is daarna nog vele malen uitgebracht, maar nu dus als musical, met Bill van Dijk (reder Bos), Joke de Kruijf (Mathilde), Melissa Groeneveld (De Hoop) en Mariska van Kolck (Kniertje).
Vooral de laatste imponeert. Was benieuwd of met de omzetting naar musical iets van het verdriet en het berusten in haar lot (’het is de hand van God’) verloren zou gaan. Maar nee, de rol is net zo stevig als in – voor zover ik mij kan herinneren – het toneelstuk. Het wordt geen jolijt.

De muziek en liederen zijn schitterend, niet alleen qua composities, maar ook in uitvoering. Het decor is redelijk eenvoudig, maar doeltreffend. Op de achtergrond de Op Hoop van Zegen die niet helemaal dicht lijkt te zijn en na de storm nog minder hout kent. Knap gedaan.
Al met al een mooie voorstelling. Ik zou bijna nog een keer gaan…

Voor wie de voorstelling zelf wil zien: hier voor de speellijst. En klik hier voor de tekst van Op Hoop van Zegen.

Vanavond afscheid bijgewoond van Nel Oskam. Ruim 40 jaar lang was ze verbonden aan het Goudse theater, de langste tijd als directeur. We kennen elkaar al die jaren ook al. Regelmatig met haar gesproken over mijn liefde voor het genre voorstelling in haar theater. Maar ook beroepsmatig bijvoorbeeld bij de presentatie van het aanbod voor het nieuwe theaterseizoen.

Afgaande op de belangstelling van avond van de genodigden, onder wie veel, heel veel mensen uit de theaterwereld zelf, ben ik niet de enige die dol is op Nel. Cabaretier Bert Visscher zei in een interview enkele maanden geleden al dat veel artiesten niet in de Goudse Schouwburg gingen optreden, maar ‘bij Nel’. Ze heeft altijd heel dicht bij de artiesten gestaan, bleek wel uit uitspraken vanavond op het toneel door Paul de Leeuw, Richard Groenendijk, Conny Janssen (van dansgezelschap Conny Janssen Danst) en de flamencogitarist Eric Vaarzon Morel.
Nel woonde haar voorstellingen heel vaak ook bij, gezeten op haar vaste hoekplek, links op rij 11. En na afloop in de buurt van de uitgang om van het publiek te horen of het had genoten. En ze introduceerde de artiestentafel in het theatercafé, waar bezoekers de kans kregen de optredende artiest zèlf te laten weten wat men van de voorstelling vond.

Ooit, toen de sloop van de oude schouwburg en zaal Kunstmin aan de orde kwam, was er in Gouda twijfel of er wel een nieuw theater moest komen. Gouwenaars konden toch ook in Rotterdam of Den Haag naar de schouwburg… Nel zette door. Gouda kreeg zijn nieuwe schouwburg en gelet op de belangstelling – zelfs bij een toneelvoorstelling zit de grote zaal vaak bijzonder vol – is het een gouden zet geweest.

Iemand die 40 jaar aan de Goudse Schouwburg verbonden is geweest, laat je niet met lege handen vertrekken. En dus kreeg ze naast alle kleine cadeautjes en flessen wijn, uit handen van Gouda’s burgemeester Milo Schoenmaker ook een Koninklijke Onderscheiding: Ridder in de Orde van Oranje Nassau.

Lieve Nel, het ga je goed in je nieuwe levensfase en ik hoop je nog vaak te ontmoeten in wat toch blijft jouw schouwburg.

Hoera, al mijn schouwburgwensen zijn vervuld voor het komende theaterseizoen. Dat betekent dat ik naar de volgende voorstellingen ga:

30/11: De Parelvissers (opera)
06/12: Dolf Jansen
22/12: Christmas with Anùna
23/02: Helmert Woudenberg (dit keer: Kronkels van Simon Carmiggelt)
16/03: Op Hoop van Zegen (musical)
01/04: Freek de Jonge
14/04: Cape Town Opera Chorus
01/05: Toneelgroep Het Volk

Mijn schouwburgkeuze
voor volgend seizoen in
de Goudse Schouwburg:

 

30/11: De Parelvissers (Charkov Staats Opera Theater; zie foto hieronder)
06/12: Dolf Jansen
22/12: Christmas with Anùna
23/02: Helmert Woudenberg (dit keer: Kronkels van Simon Carmiggelt)
16/03: Op Hoop van Zegen (musical)   
01/04: Freek de Jonge
14/04: Cape Town Opera Chorus
01/05: Toneelgroep Het Volk

En nu maar afwachten of mijn bestellingen worden gehonoreerd.

Was tevoren wat sceptisch. Vooral het decor in de voorstelling De Oresteia van Het Nationale Theater (HNT) was onderhevig aan kritiek. Het is een gegolfde (de zee tussen Griekenland en Troje verbeeldend) en steeds ronddraaiende en bij tijd en wijle krakende speelvloer. Het (in de woorden van dagblad Trouw ‘bizarre decor’ leidt hinderlijk af. Alhoewel: halverwege de dik 2,5 uur durende voorstelling ben je er zo aan gewend, dat het niet meer opvalt.

Over het stuk zelf niets dan lof. Het is imponerend. HNT brengt vaker klassiekers uit de oudheid op het toneel. Dit keer De Oresteia, daterend uit bijna 500 jaar voor Chr. Geen dijenkletser, of iets als ‘tussen de schuifdeuren’. Een zwaar stuk waarbij je constant moet opletten.

Het is het verhaal van het huis Atreus waarvan legeraanvoerder Agamemnon zijn dochter Iphigeneia offert om gunstige wind te smeken van de goden. Het vervolg, heel kort samengevat: zijn vrouw Klytaimnestra doodt hem als wraak hiervoor. En dan keert de eerder gevluchte zoon Orestes terug om zijn vader te wreken, door zijn moeder te doden. Dat zet je op het puntje van de stoel. Je ziet en hoort de twijfel. De jongeman moet zijn vader wreken van de goden, maar heeft wel moeite met het doden van zijn moeder. Uiteindelijk doet hij dat toch. In de ‘rechtzaak’met de godinnen, komt hij zijn moeder nog één keer tegen. Hij wil haar kussen, maar zij wendt het hoofd af.

Alles valt op staat bij zo’n stuk met de spelers. Die zijn geweldig. De bitch van een

moeder wordt fantastisch neergezet door Anniek Pheiffer en met Bram Coopmans wordt Agamemnon een echte strijder. Het meest was ik nog onder de indruk van het spel van Bram Suijker als Orestes. Vooral dankzij de live projecties op schermen achterin het toneel, zie je de vertwijfeling en het ongeluk in zijn gezicht. Meesterlijk knap. En natuurlijk is het heerlijk om de lange beginmonoloog te horen uit de mond van de gelauwerde Hans Croiset.

Kortom, geen spijt van deze voorstelling, waarop ik pas een paar weken geleden werd geattendeerd. Wel jammer voor HNT dat Griekse drama’s geen groot publiek trekken. De grote zaal van de Goudse Schouwburg was voor ongeveer een derde gevuld. Wel goed van het Goudse theater dat het niet gaat voor alleen vorostellingen die volle zalen trekt, maar ook oog heeft voor de liefhebbers van dit soort zware stukken.

Zou het eigenlijk 5 sterren willen geven, maar een punt aftrek voor het decor.

 

Genoten vanavond van de voorstelling Mozes door Helmert Woudenberg. Heb al veel (solo)voorstellingen van hem gezien, maar dit was een van de beste volgens mij.
Het is – wel vertaald en ingekort – het Bijbelse verhaal van Mozes vanaf de vondst in het biezen mandje in Egypte, de plagen die over het land kwamen omdat de farao het volk niet liet gaan, tot en met het ‘gedonder’ onder het volk bij terugkeer in Kanaän.

Knap hoe Woudenberg (foto) het verhaal hertelt, zonder af te wijken van het oorspronkelijke. OK, de woorden zijn anders gekozen, maar het lijden van het volk in ballingschap, de relatie met Mirjam, Aäron, Jozua, God (‘consequent aangeduid als de ‘Ene’, de ‘Enige’), de onzekerheid en het gemor tijdens de terugtocht of exodus naar Kanaän, de dood van de eerstgeborenen, de nieuwe woorden voor de tien geboden, het is allemaal herkenbaar herleidbaar tot het origineel in de Bijbel.

Oud verhaal? Zoals Woudenberg het vertelt, is het ook zeer toepasselijk voor vandaag. Vluchtelingen, volksverhuizing, het niet welkom zijn in Kanaän. Het is zeer herkenbaar. Een voorstelling over rampspoed en ontberingen, maar ook over vrijheid, hoop en verandering.

En Woudenberg eigen, heeft hij weinig decor nodig. De vloer en achterwand van de kleine zaal van de uitverkochte kleine zaal is slechts gevuld met een zeil van een schip. Zie de foto. Knap. Het decor is functioneel, maar het leidt absoluut niet af van het verhaal dat wordt verteld.

Aart Staartjes
Grappig dat ik al vrij snel aan het begin van de voorstelling bij mij de gelijkenis zich opdrong van Woord voor Woord, het IKON-programma dat vijftig jaar geleden werd uitgezonden. Aart Staartjes vertelde daar wekelijks (volgens mij) een Bijbels verhaal. Ze waren geschreven door Karel Eykman en gingen vergezeld van fraaie tekeningen van Bert Bouman.
De verzamelde verhalen zijn als kinderbijbel nog steeds te koop. Op de website Bol.com luidt de omschrijving direct, toegankelijk en levendig zonder dat het bijzondere karakter van de verhalen tekort gedaan wordt. Dat is volgens mij ook zeer van toepassing op het verhaal Mozes dat Helmert Woudenberg zijn publiek vanavond heeft voorgezet.

Weer een weergaloze voorstelling gezien: Othello, door Het Nationale Theater. Een hedendaagse uitvoering van het beroemde werk van William Shakespeare. Een verhaal rond de zwarte antiheld Othello, nog steeds actueel: hoe gaat een witte wereld om met het succes van een zwarte man?  Othello speelt zich af tegen de achtergrond van de oorlogen tussen Venetië en het Ottomaanse Rijk in de zestiende eeuw.

Prachtig spel van Werner Kolf als generaal Othello (in dienst van de Senaat van Venetië) en de mooie Sallie Harmsen als zijn Desdemone (dochter van senator Brabantio).
En ook geweldig spel van Rick Paul van Milligen als vaanrig Jago die Othello haat, omdat die wel en hij geen generaal is geworden. Anderen te zien lijden is zijn grootste bevrediging. Zijn roddel dat Desdemone vreemd gaat, kent een vreselijke afloop. Othello wurgt haar in het echtelijk bed. Als hij zijn vergissingen doorziet pleegt hij zelfmoord.

Simpel, maar doeltreffend decor, goed lichtwerk, het ook al overtuigende spel van de overige acteurs en mijn liefde voor Sheakespeaere maakten dat ik van de openingscene tot en met de zelfmoord van Othello meer dan geboeid heb genoten van deze voorstelling.