Categorie: Theater

Was tevoren wat sceptisch. Vooral het decor in de voorstelling De Oresteia van Het Nationale Theater (HNT) was onderhevig aan kritiek. Het is een gegolfde (de zee tussen Griekenland en Troje verbeeldend) en steeds ronddraaiende en bij tijd en wijle krakende speelvloer. Het (in de woorden van dagblad Trouw ‘bizarre decor’ leidt hinderlijk af. Alhoewel: halverwege de dik 2,5 uur durende voorstelling ben je er zo aan gewend, dat het niet meer opvalt.

Over het stuk zelf niets dan lof. Het is imponerend. HNT brengt vaker klassiekers uit de oudheid op het toneel. Dit keer De Oresteia, daterend uit bijna 500 jaar voor Chr. Geen dijenkletser, of iets als ‘tussen de schuifdeuren’. Een zwaar stuk waarbij je constant moet opletten.

Het is het verhaal van het huis Atreus waarvan legeraanvoerder Agamemnon zijn dochter Iphigeneia offert om gunstige wind te smeken van de goden. Het vervolg, heel kort samengevat: zijn vrouw Klytaimnestra doodt hem als wraak hiervoor. En dan keert de eerder gevluchte zoon Orestes terug om zijn vader te wreken, door zijn moeder te doden. Dat zet je op het puntje van de stoel. Je ziet en hoort de twijfel. De jongeman moet zijn vader wreken van de goden, maar heeft wel moeite met het doden van zijn moeder. Uiteindelijk doet hij dat toch. In de ‘rechtzaak’met de godinnen, komt hij zijn moeder nog één keer tegen. Hij wil haar kussen, maar zij wendt het hoofd af.

Alles valt op staat bij zo’n stuk met de spelers. Die zijn geweldig. De bitch van een

moeder wordt fantastisch neergezet door Anniek Pheiffer en met Bram Coopmans wordt Agamemnon een echte strijder. Het meest was ik nog onder de indruk van het spel van Bram Suijker als Orestes. Vooral dankzij de live projecties op schermen achterin het toneel, zie je de vertwijfeling en het ongeluk in zijn gezicht. Meesterlijk knap. En natuurlijk is het heerlijk om de lange beginmonoloog te horen uit de mond van de gelauwerde Hans Croiset.

Kortom, geen spijt van deze voorstelling, waarop ik pas een paar weken geleden werd geattendeerd. Wel jammer voor HNT dat Griekse drama’s geen groot publiek trekken. De grote zaal van de Goudse Schouwburg was voor ongeveer een derde gevuld. Wel goed van het Goudse theater dat het niet gaat voor alleen vorostellingen die volle zalen trekt, maar ook oog heeft voor de liefhebbers van dit soort zware stukken.

Zou het eigenlijk 5 sterren willen geven, maar een punt aftrek voor het decor.

Genoten vanavond van de voorstelling Mozes door Helmert Woudenberg. Heb al veel (solo)voorstellingen van hem gezien, maar dit was een van de beste volgens mij.
Het is – wel vertaald en ingekort – het Bijbelse verhaal van Mozes vanaf de vondst in het biezen mandje in Egypte, de plagen die over het land kwamen omdat de farao het volk niet liet gaan, tot en met het ‘gedonder’ onder het volk bij terugkeer in Kanaän.

Knap hoe Woudenberg (foto) het verhaal hertelt, zonder af te wijken van het oorspronkelijke. OK, de woorden zijn anders gekozen, maar het lijden van het volk in ballingschap, de relatie met Mirjam, Aäron, Jozua, God (‘consequent aangeduid als de ‘Ene’, de ‘Enige’), de onzekerheid en het gemor tijdens de terugtocht of exodus naar Kanaän, de dood van de eerstgeborenen, de nieuwe woorden voor de tien geboden, het is allemaal herkenbaar herleidbaar tot het origineel in de Bijbel.

Oud verhaal? Zoals Woudenberg het vertelt, is het ook zeer toepasselijk voor vandaag. Vluchtelingen, volksverhuizing, het niet welkom zijn in Kanaän. Het is zeer herkenbaar. Een voorstelling over rampspoed en ontberingen, maar ook over vrijheid, hoop en verandering.

En Woudenberg eigen, heeft hij weinig decor nodig. De vloer en achterwand van de kleine zaal van de uitverkochte kleine zaal is slechts gevuld met een zeil van een schip. Zie de foto. Knap. Het decor is functioneel, maar het leidt absoluut niet af van het verhaal dat wordt verteld.

Aart Staartjes
Grappig dat ik al vrij snel aan het begin van de voorstelling bij mij de gelijkenis zich opdrong van Woord voor Woord, het IKON-programma dat vijftig jaar geleden werd uitgezonden. Aart Staartjes vertelde daar wekelijks (volgens mij) een Bijbels verhaal. Ze waren geschreven door Karel Eykman en gingen vergezeld van fraaie tekeningen van Bert Bouman.
De verzamelde verhalen zijn als kinderbijbel nog steeds te koop. Op de website Bol.com luidt de omschrijving direct, toegankelijk en levendig zonder dat het bijzondere karakter van de verhalen tekort gedaan wordt. Dat is volgens mij ook zeer van toepassing op het verhaal Mozes dat Helmert Woudenberg zijn publiek vanavond heeft voorgezet.

Weer een weergaloze voorstelling gezien: Othello, door Het Nationale Theater. Een hedendaagse uitvoering van het beroemde werk van William Shakespeare. Een verhaal rond de zwarte antiheld Othello, nog steeds actueel: hoe gaat een witte wereld om met het succes van een zwarte man?  Othello speelt zich af tegen de achtergrond van de oorlogen tussen Venetië en het Ottomaanse Rijk in de zestiende eeuw.

Prachtig spel van Werner Kolf als generaal Othello (in dienst van de Senaat van Venetië) en de mooie Sallie Harmsen als zijn Desdemone (dochter van senator Brabantio).
En ook geweldig spel van Rick Paul van Milligen als vaanrig Jago die Othello haat, omdat die wel en hij geen generaal is geworden. Anderen te zien lijden is zijn grootste bevrediging. Zijn roddel dat Desdemone vreemd gaat, kent een vreselijke afloop. Othello wurgt haar in het echtelijk bed. Als hij zijn vergissingen doorziet pleegt hij zelfmoord.

Simpel, maar doeltreffend decor, goed lichtwerk, het ook al overtuigende spel van de overige acteurs en mijn liefde voor Sheakespeaere maakten dat ik van de openingscene tot en met de zelfmoord van Othello meer dan geboeid heb genoten van deze voorstelling.

Geweldige, humoristische voorstelling De God van de Slachting met mooie ondertoon van de mannen (en dit keer ook vrouwen) van een van mijn favoriete mini-toneelgezelschappen, Het Volk. Prachtig verhaal van de Franse schrijfster Yasmina Reza, dat ook nog eens is verfilmd (onder de titel Carnage) door Roman Polanski.

De dik twee uur durende voorstelling (uitverkochte kleine zaal van de Goudse Schouwburg) handelt over twee echtparen die bij elkaar zijn omdat de zoon van het ene stel de zoon van het andere paar twee tanden uit de mond geslagen heeft. Een uit de hand gelopen kinderruzie, lijkt de onderlinge vaststelling aanvankelijk. Beide echtparen willen alles beschaafd oplossen met een open gesprek, maar gaandeweg blijken woorden – en vooral woordkeuzes – de laagjes vernis van de beschaving grondig af te schuren tot er alleen nog een (verbaal) slagveld overblijft.
Het leidt tot een vrolijke chaos waarop de twee mannelijke spelers, Wigbold Kruijver en Bert Bunschoten een patent lijken te hebben. Kortom, een fantastische toneelavond.

Heb de jaren geleden bij toeval gezien in Oidipoes een stuk waarin ze docenten spelen die een schooltoneelvoorstelling spelen en hun liefde voor de klassieke oudheid op een toneelavond van die school willen etaleren. Was zo onder de indruk van hun spel, dat elk jaar als de Goudse Schouwburg Het Volk programmeert ik een kaartje moet en zal hebben.

Ben benieuwd waar ze de volgende keer mee komen.

In de aankondiging omschreven als ‘de grappigste opfriscursus en de snelste introductie op ’s werelds grootste theaterschrijver’. Als eerste voorstelling voor mij in dit nieuwe theaterseizoen in de Goudse Schouwburg : Het verzamelde werk van William Shakespeare (ingekort). Alle 37 stukken van Shakespeare op één avond. Ingekort dus. Van ‘Romeo en Julia‘ tot ‘Hamlet‘, van ‘As you like it‘ tot ‘De storm‘, van ‘Midzomernachtdroom‘ tot ‘Wintersprookje‘.

Met enige scepsis na zo’n belofte naar het theater gegaan. Al na een paar minuten bleek er niets teveel gezegd aan die aankondiging. Man, man, man, wat een geweldige voorstelling. Fenomenaal. Hilarisch. Bram Suijker, Vincent Linthorst en Jappe Claes presenteren alle werken met grote humor. De teksten (,,ja, ik heb dit ook niet geschreven hoor…’’) de kostuums, de interactie met de zaal. Het is werkelijk ongelooflijk knap. Zo worden koningsdrama’s gespeeld als rugbywedstrijd, wordt in Hamlet een poppenkast functioneel toegevoegd. En er is een bijzonder knappe rapversie van Othello. Uiteraard ontbreken de bekende ‘onderdelen’, zoals de schedel (York), niet.

Origineel is ‘Het verzameld werk’ niet. Met negen jaar is het de langstlopende komedie op West End in Londen. Het is zelfs ooit beginnen als theatergrap op het Edinburgh Fringe Festival. Maar wat een indrukwekkende Nederlandse uitvoering – vertaling kun je het niet noemen – is er gemaakt voor Het Nationale Theater. Vrijwel alle werken voor de pauze en daarna volop de ruimte voor Hamlet. En omdat er tijd over is (,,We hebben nog drie minuten’’) wordt dat stuk nog twee keer, de laatste keer zelfs heeeel erg ingekort en in omgekeerde volgorde opgevoerd. De tranen biggelden over mijn wangen. En dat gebeurt niet snel.

Bram Suijker (Kris in de voorstelling) draagt volgens mij deze twee uur durende voorstelling. En dat wil wat zeggen als de gelauwerde Jappe Claes naast je staat. Als je na minutenlang lachen, gieren, brullen met een monoloog als jonge acteur de zaal dood- en doodstil krijgt en houdt, dan heb je wel wat in je mars. Suijker stuitert over het toneel, is perfect in de vrouwenrollen, zonder dan je ook maar één moment iets hebt van ‘nou weet ik het wel’. Met de twee mede-acteurs wisselt hij in recordtempo in deze doldwaze revue van kostuum, pruiken en rol. Het snelle, knappe spel houdt je tot het einde in de ban van Shakespeares stukken.

Suijker stuitert over het toneel

Zelfs puriteinse Shakespeareliefhebbers moeten genoten hebben van deze slapstick uitvoering. Een heerlijk begin van mijn theaterseizoen. Een voorstelling waar ik met groot genoegen op terug kijk.

De keuze voor mijn nieuwe theaterseizoen in de Goudse Schouwburg. Wat minder voorstellingen en wat minder lukraak gekozen. Meer gegaan voor vaste namen. Vooral toneel. En misschien blijven er van sommige voorstellingen toch kaartjes over voor als ik me later bedenk…
En nou maar afwachten wat wordt toegewezen in de loting

10-10: Het verzamelde werk van William Shakesperare (Het Nationale Theater)
07-01: The Nation (toneelmarathon van vijf uur, door Het Nationale Theater
06-02: De God van de Slachting, Toneelgroep Het Volk (een van mijn favo toneelgezelschappen)
27-02: Othello (Het Nationale Theater)
21-03: Lady Sings the Blues (hoorde ze bij Tipje van de sluiter. Heerlijke muziek door Joy Wielkens en trompettist Michael Varekamp)
13-04: Mozes, door Helmert Woudenberg. Voor mij geen theaterseizoen zonder H.W.!)

In de schouwburg vanavond de voorstelling South African Road Trip (SART) bijgewoond. Fraaie voorstelling, maar in mijn herinnering waren de concerten van Ladysmith Black Mambazo.

Kom er al vrij snel achter wat het is. Ladysmith was alleen het (mannen)koor. Bij SART is er ook nog de Zuid-Afrikaanse gitarist annex rapper Jitsvinger. En daar heb ik niks mee. Hij wordt omschreven als groot talent, maar het is niet mijn smaak. Het doet – voor mij – afbreuk aan de voorstelling. Maar de nummers van SART zelf klinken heerlijk. Prachtige zang die niet alleen door je oren binnenkomt.

Was alles prachtig? Nee, om het publiek te behagen deden ze een versie van Het Dorp van Wim Sonneveld. Grappig bedoeld dus, maar voor mij voegt het helemaal niets toe. De zanggroep (mannenkoor Khayelitsha United Mambazo, aangevuld met de prachtige Xhosa-zangeressen Lungiswa Plaatjies en Nomapostile Nyiki) had zich wat mij betreft mogen beperken tot een typische Zuid-Afrikaans repertoire, als er zoiets bestaat. Over de jaren heen moeten dit soort gezelschappen toch een heel dikke map met nummers hebben.

Het was de laatste voorstelling die ik dit seizoen heb bijgewoond in de Goudse Schouwburg. Maar niet getreurd. Later deze maand is er het Tipje van de sluier, de jaarlijkse presentatie van het aanbod voor het volgende seizoen in dit theater. De schouwburg kent mijn voorliefdes op theatergebied en liet me vanavond al weten dat er zeker heel veel voor mij bij zit in 2017/2018.

Ik kan niet wachten.

Hieronder een kort filmpje van de voorstelling vanavond.