Scene uit de Gijsbrecht van Amstel
Vanmiddag in de Stadsschouwburg Amsterdam de opvoering van de Gijsbrecht, of voluit Gysbregt van Aemstel, dondergang van zijn stad en zijn ballingschap, bijgewoond. Vorig jaar ook geweest, maar toen op 3 januari. Wilde het nu wel eens op nieuwjaarsdag zelf meemaken.
De Gysbrecht is het bekendste werk van Joost van den Vondel. Titelheld Gijsbrecht (geweldig gespeeld door Mark Rietman) opent het treurspel met de verheugende mededeling:
Het hemelsche gerecht heeft zich ten langen leste
Erbarremt over my en myn benauwde veste,
En arme burgery, en op myn volcx gebed,
En dagelix geschrey de bange stad ontzet.
In de Rei van Klaerissen waarmee het derde bedrijf wordt afgesloten, doen nonnen een lied over de kindermoord in Bethlehem klinken, dat in de protestantse kerken volgens mij nog steeds wordt gezongen:
O Kersnacht, schooner dan de daegen,
Hoe kan Herodes ’t licht verdraegen
Dat in uw duisternisse blinckt,
En word geviert en aengebeden?
Zijn hoogmoed luistert na geen reden,
Hoe schel die in zijn ooren klinckt
In de versie van Het Toneel Speelt zijn deze en twee andere reien vervangen door hedendaagsere teksten van Willem Jan Otten: “O Kerstnacht, het is nu
het uur van bevallen, uw mama,
Maria, is vol van ontsluiting”
Het stuk eindigt als Gijsbrecht gehoor geeft aan de boodschap van de engel Rafal. Die vertelt uit naam van God dat hij moet vluchten (Verlaet uw wettigh erf, en quel u nergens in). Gijsbrecht moet in Pruisen een Nieuw Holland stichten.
Helaes! hoe bitter valt het scheiden van zijn land.
daer alles loopt verloren!
De liefde tot zijn land is yeder aengeboren.
Verdelghe stad, wy gaen, en komen nimmer weer.
En dan volgt de slotzin van Gijsbrecht: Vaer wel, mijn Aemsterland: verwacht een andren heer.
De zaal van de Stadsschouwburg
Prachtige pilaar in de zaal
Leuk. Vorig jaar maakte ik onder leiding van acteur Jules Croiset een rondgang door de schouwburg. Hij toonde schilderijen van acteurs en actrices die in het (verre) verleden geschitterd hebben in de Gysbrecht. Dit jaar speelde Croiset zelf weer de rol van Willebrord, de abt van het klooster en die van Gozewijn van Amstel, de bisschop van Utrecht.
En wat een prachtig theater is de stadsschouwburg van Amsterdam toch. We hebben in Gouda het mooiste theater van Nederland natuurlijk, dus de schouwburg van Amsterdam staat voor mij met stip op de tweede plaats.
Kan de Goudse Schouwburg niet regelen dat de Gysbrecht in een van de komende jaren, begin januari in Gouda wordt opgevoerd? Het toneel Speelt is al vaste klant in Gouda, dus
Puffinnest 