Auteur: Puffinnest

De Kremer collectie in Stedelijk Museum Alkmaar. Werken van de grote en schatrijke verzamelaar George Kremer. Niet zijn schilderijen van onder andere Rembrandt, Frans Hals, Albert Cuyp, Pieter de Hooch en meer weggestopt in depot, maar juist bedoeld om ze overal tentoon te stellen zodat het publiek er kennis van kan nemen. Het bezoek meer dan waard.

Zo af en toe (meer toe dan af gelukkig), kom je aankondigingen tegen in kranten of op tv van tentoonstellingen die een bezoek waard zijn. Vandaag dus in Alkmaar. Daar, in het Stedelijk Museum, is de expositie met werken van verschillende Hollandse meesters te bezoeken.

De 48 tentoongestelde werken zijn in bezit van de Kremer Collectie, een sinds 1995 opgebouwde kunstverzameling van de steenrijke George en Ilone Kremer. Stuk voor stuk geweldige stukken, al heb ik niet zoveel met stillevens, maar des temeer met de verhalende werken en portretten.

Geldwisselaar
In het doek uit 1629/1632 van Matthias Stom (1600 –1681) komt dat verhaal echt tot leven. Indrukwekkende expressies. De geldwisselaar die in haast zijn geld bijeen raapt, de angst op het gezicht van de man die de gesel van Jezus zijn kant ziet opkomen, de verkoper van een kip die het hazenpad kiest. Anderen die er angstig (goed te zien op hun gezichten) al net zo snel vandoor gaan.
Wonderschone details. Elk gezicht heeft een andere expressie. Als ik journalist in die tijd was geweest, had ik daar bij willen zijn! Wie het Bijbelverhaal kent, ziet het hier de ‘Tempelreiniging’zeer goed uitgebeeld. Een zeer krachtig werk.

Een tweede doek dat ik, zeker in de Stille Week, met meer dan ontzag heb bekeken is Christus aan de zuil van Jan Lievens. (1607 – 1674).

De expressie op het gezicht van de lijdende Jezus is wat mij betreft ongeëvenaard. Dichtbij het doek zie je zelfs de tranen in de ogen van Jezus. Bloed druppelt vanonder de doornenkroon. Links op het doek kijkt een soldaat toe.

Er bestaan heel veel schilderijen van de kruisiging van Jezus en wat er in de laatste dagen daarvoor gebeurde, maar ik heb nergens zoveel emotie in een doek gezien als hier. Gelukkig staat er een bankje bij het schilderij en kun je rustig langdurig naar dit wonderschone werk kijken.  

Barmhartige Samaritaan
Minder indrukwekkend, maar het aanzien zeker toch waard is de Berouwvolle Petrus, van Gerrit van Honthorst. Met gevouwen handen en de sleutels van de eeuwige stad op tafel. Hetzelfde geldt voor de Barmhartige Samaritaan van Pieter Lastman.

In de min of meer niet-religieuze categorie zijn er ook fraaie ontdekkingen. Zo is er het schilderij van een boerderij van Abraham Bloemaert.

Dat blijkt na voltooiing te zijn versneden. Zodoende ontbreekt rechts een varkensstal met daar de Verloren zoon uit een va de parabels van Jezus. Die is wel te zien in de ontwerptekening die ook te zien is.

Dat de Kremers oog voor kunst hebben, komt wat mij betreft tot uiting in het werk van een landschap met koeien. Een echt Hollands gezicht van grazende en rustende runderen, door de Kremers voor het eerst gezien op een tentoonstelling in Boedapest..

Er waren twijfels of dit wel een echt werk van Albert Cuyp was. De Kremers hielden vol en na verwerving bleek uit onderzoek dat George en Ilona het bij het rechte eind bleken te hebben.

Audiotour
Ik zal hier niet alle werken van de tentoonstelling beschrijven. Daarvoor zijn het er teveel. Ga zelf kijken. Dat kan nog tot 1 juni. Geniet ook van de audiotour met daarin de bijdragen van George en Ilone Kremer zelf.
Ze vertellen bij elk werk dat de revue passeert wat dit doek voor ze betekent en waarom ze dit aan hun collectie hebben toegevoegd. Een van de betere audiotours die ik ooit heb gehoord in een museum. En wellicht komen de schilderijen van de Kremer collectie later terug als eeuwigdurende bruikleen.

Sowieso is een bezoek aan Almaar een feestje. Zelfs als er geen vrijdagse toeristische kaasmarkt is.

Stond al even op mijn lijstje Dagtochten en vandaag, want zeer prachtig weer, naar Deventer. Al paar keer in deze stad geweest. Heerlijk om doorheen te lopen en met de voet-/fietspont naar het Worpplantsoen, de verborgen parel van Deventer. Maar het eigenlijke doel vandaag is het Speelgoedmuseum.

Benieuwd of er speelgoed te vinden is dat ik herken uit mijn eigen jeugd. Nou, daarin ben ik niet teleurgesteld in dit Speelgoedmuseum. Speelgoed, spelletjes, jeugdboeken (Hallo Dik Trom!). Een feest der herkenning.

Was als kind al dol op speelgoed autootjes (wie niet). Heb me vandaag verlekkerd aan de vitrines vol Dinky Toys en Matchbox. En he, daar is dat bijzondere vliegtuig uit de tv-serie Thunderbirds. “5, 4, 3, 2, 1 … Thunderbirds Are Go...” .

En ook de Schuco autootjes die over een wat ik maar noem spiraalbaan reden. Heb die zelf niet gehad, maar mijn oudere broers wel.

Meccano
Hetzelfde geldt voor het ijzeren constructie speelgoed Meccano. Al was ook dat van een van mijn broers, hier heb ik heel veel mee gebouwd. Net als later de houten versie van SIO. Kennelijk wat te duur of zo. Mijn vader heeft er zelf van hout nog een veelvoud van gemaakt voor me. Eindeloos veel speelplezier.

En qua speeltjes is er in dit museum in Deventer natuurlijk Mens-erger-je-niet te vinden. Dat heb ik zelfs als volwassene nog heel vaak gespeeld met mijn moeder en ook met de vroegere oppas en goede vriendin Mientje. Het spel kende een familievariant: dammetjes.
Daar mocht je dan niet voorbij. Ook jij niet met de eigen kleur pionnetjes. Je mocht wel de dam vergroten. Er ontstond dan al snel een file achter de dammetjes, waardoor het spel heel lang kon duren.

In de film- en fotohoek maar bescheiden aandacht voor één  View-Master. De kijker voor stereofoto’s. Heb er zelf nog een (ooit als kind gekregen), met tal van schijfjes. Heb ik nog steeds. Misschien maar eens tevoorschijn halen.

Verder veel poppenhuizen, Barbies en noem maar op. Daar snel voorbij gelopen. Wel gekeken naar de modelspoorbaan. Maar als je in Miniworld in Rotterdam bent geweest, valt deze wel wat tegen. Maar laat dat geen reden zijn deze zaal over te slaan als je hier op bezoek komt.

Knikkerbaan
Al het waardevolle oude speelgoed staat in vitrines, maar voor kinderen (en hun ouders!) zijn er ook volop interactieve mogelijkheden. Dozen vol bouwblokken om maar wat te noemen.
Het mooiste, op een van zolders van de twee gekoppelde oude pakhuizen in het centrum van de stad is de reusachtige knikkerbaan, een ‘installatie’ zouden we dat nu noemen, van de Zwitsers-Duitse kunstenaar Hans-Martin Wagner.

Door zelf te draaien aan een van de twee wielen komt de knikkerbaan boven je hoofd in beweging. Via allerlei doorzichtige buizen gaan de ballen heen en weer. Omhoog, opzij en mat een vaart omlaag. Geweldig om te zien. Zie filmpje onderaan dit verhaal.

Een museum dat het bezoek waard is. Zeer vriendelijk personeel, een audiotour met goede uitleg.
En zeker in dit jaar van 80 jaar bevrijding ook veel aandacht voor spelen en spellen in de Tweede Wereldoorlog, zoals het Verduisteringsspel en het Onderduikspel. Het museum wil maar duidelijk maken: spelen is van alle tijden, ook in tijden van oorlog. 80 Jaar geleden en waarschijnlijk ook nu nog.

Park
Zoals gezegd was het bezoek aan het Speelgoedmuseum de hoofdreden vandaag naar Deventer te gaan. Nee, geen Deventer koek aangeschaft. Wel vanwege het schitterende weer (volop zon, dik 20 graden Celsius) genoten van de stad zelf. Met het voet-/fietsveer naar de overkant van de IJssel en daar genoten van de stilte en de zon in het Worpplantsoen.

Veel drukte met passagiers op de tocht van zo’n twee minuten. De meesten gaan per fiets de omgeving in, op zoek naar hun geparkeerde auto in de nabijheid. Een paar stappen verder sta je in het, naar het schijnt, oudste wandelpark van Nederland. En daar is bijna geen mens te bekennen vandaag. Ongelooflijk! Dus uurtje van de stilte en de zon genoten aleer de treinreis terug naar Gouda te aanvaarden.

Filmpje van de knikkerbaan in Speelgoedmuseum Deventer:

Fraaie tentoonstelling in het Rijksmuseum Twenthe; Zien & Geloven. Veel werken die gerelateerd zijn aan de lijdenstijd en Pasen. Een lust voor het oog.

Nog nooit in dit museum in Enschede geweest. Sterker nog, ik ben nog nooit in die Overijsselse stad geweest. Goed te bereiken met het openbaar vervoer. Er gaat een rechtstreekse trein naar Enschede en met een kwartiertje lopen sta je bij het museum.

Had over de tentoonstelling die een zintuigelijke reis door de Middeleeuwen is, gelezen in de krant ene tijdje terug en besloten die op mijn lijstje met te bezoeken musea te zetten. Geen spijt van gehad, al sta ik bij het ene kunstwerk langer stil dan bij het andere.

Getijdenboek
Zo ligt er een aantal getijdenboeken tentoongesteld Opengeslagen in de vitrines zien ze er prachtig uit, maar lezen kan ik de teksten niet. Dus daar ben ik al snel op uitgekeken.

Wel indrukwekkend zijn de vele fraaie schilderijen en drieluiken die zijn samengebracht uit de eigen museumcollectie en bruiklenen van elders. Het geeft een mooi beeld van hoe kunst en geloof met elkaar verbonden waren.

Indrukwekkend zijn de vele werken met het lijden van Jezus, zijn kruisiging en opstandig als onderwerp. Zo staat er een manshoog houten beeld van Jezus die op een ezel zit, op reis naar Jeruzalem (Palmpasen).

Doornenkroon
Zeer fraai vind ik het werk met Jezus met zijn door de doornenkroon bebloede hoofd. En ook die van na de opstanding als Jezus zijn op het kruis met een spijker doorboorde hand toont aan Maria. Klein, maar zeer fraai gemaakt is het duizend jaar oude ivoren werkje van de drie Maria’s bij het graf. Maker onbekend, uitgeleend voor de tentoonstelling door Museum Schnütgen in Keulen. De Bijbelse verhalen komen zo goed tot leven.

Heel grappig ook om de katholieke sfeer te kunnen horen en ruiken. Er staan glazen bollen waaruit je een geur kunt laten ontsnappen. Onder andere de voor mij als protestant onbekende wierook. En een bel die wordt gebruikt bij bepaalde onderdelen in de katholieke liturgie. Als je langs de tentoongestelde werken loopt, hoor je constant dat iemand een bel; op een tafel oppakt en laat rinkelen.

Perkament
Verder zijn er veel relikwieën te bewonderen, zoals verschillende monstransen, wierookvaten, altaarbellen, je kunt perkament voelen met je vingers. Een complete tentoonstelling, een complete ervaring.

De ‘hoftuin’ een kunstwerk met allerlei afbeeldingen en vertellingen in wat het paradijs (de Hof van Eden) moet voorstellen, moet de zinnen prikkelen in een aparte ruimte waar geknutseld kan worden.
De werkjes kunnen in een ‘hoftuin’ aan de muur worden geplaatst. Onder andere Jezus aan het kruis heeft bezoekers geïnspireerd. En nee, er hangt geen werkje van mij. Ik ben nooit van de handenarbeid geweest…

Wandtapijten
Nu ik er toch ben ook maar even door de rest van het bijna honderd jaar oude museum gedoold. Thematisch ingerichte zalen, zoals die met landschappen.

En een aparte ruimte met zes mooie wandtapijten die het museum vlak voor de opening in 1930 heeft gekocht van toenmalige koningin-moeder Emma en afkomstig zijn uit haar ouderlijk huis, Schloss Arolsen in Duitsland.

Het zijn overigens Nederlandse wandtapijten (geen gobelins, hoewel de zaal wel die naam draagt), geweven tussen 1650 en 1675 door Maximiliaan van der Gucht.

Als moderne tegenhanger hangen aan het plafond vijf enorme ‘vorstelijke’ kroonluchters, in 2014 vervaardigd door glaskunstenaar Bernard Heesen.

Vuurwerkramp
De enige verwarring aan het bezoek wordt me bij het verlaten weggenomen. Het gebouw oogt van buiten als een vroege school, of misschien wel een klooster. Niets blijkt minder waar, wordt me verteld. Het is als een ‘monument voor kunst en cultuur’ als museum gebouwd in opdracht van textielfabrikant Jan Bernard van Heek. Hij leefde van 1863 – 1923 en heeft dus de opening in 1930 niet mogen meemaken. Het is aan zijn weduwe en zijn tien broers en zussen te danken dat het museum toch werd voltooid.

Het museum is gelegen niet ver van de plek waar op 13 mei 2000 de grote vuurwerkramp was. Als door een wonder bleef de collectie onbeschadigd.
Het gebouw zelf liep zoveel schade op dat het een jaar lang gesloten bleef voor herstel.

De expositie Zien & Geloven is nog tot en met 4 mei te bezoeken. Een aanrader!

Nog nooit in een sterrenwacht geweest, maar vanmiddag dus wel. En nog meteen de oudste van Nederland en het oudste nog operationele universitaire observatorium ter wereld.

Gelegen aan de rand van de Hortus Botanicus n Leiden, heb ik de koepels van de Sterrewacht wel eens gezien, maar nooit bedacht of ik er ook eens binnen zou kunnen kijken.

Een artikel in een krant over een drie maanden durende verbouwing van de ontvangst- en expositieruimte, triggerde me. Er stond dat er op een aantal middagen per week rondleidingen zijn in de oudste sterrentelescoop van de Leidse universiteit. En na die verbouwing was het vrijdag voor de eerste keer weer mogelijk.

Dus direct een kaartje geboekt. Het mooi voor een pensionado. Je kunt zomaar besluiten op een doordeweekse dag op pad te gaan. Geen spijt van gehad.

Goede een uur durende rondleiding door de koepel. Wel heel veel feitjes doorspekt met jaartallen en namen die ik alweer ben vergeten, maar daar hebben we internet voor… Was wel verbaasd dat de student sterrenkunde alles oplepelde zonder boek of laptop te raadplegen.

1633
Het enige jaartal dat ik heb onthouden is 1633. De stichting van de nu oudste nog bestaande universitaire observatorium ter wereld. Het was nog pril. Een echt gebouw voor de studenten kwam er pas in 1860, dankzij de inzet van de sterrenkundige/natuurkundige en rector magnificus van de universiteit, Frederik Kaiser.

Maar goed, het ging me dus vanmiddag vooral om een kijkje te nemen in de koepel in de hoek van de Hortus bij de 5^e Binnenvestgracht en de Sterrenwachtlaan. Een smalle trap leidt naar boven en daar is de telescoop. Hoewel, die zich eigenlijk verstopt in een stalen ommanteling.

De rondleider legt uit dat die rust op een houten paal die los staat van het gebouw zelf. Dit om trillingen bij het maken van foto’s van het heelal tot ongewenste trillingen zou leiden.

Natuurlijk werd de telescoop zelf tevoorschijn gehaald en werd uitgelegd hoe in het verleden hiermee foto’s van sterren werden gemaakt. Ook de koepel werd geopend en bij een bijzondere stoel werd uitgelegd dat onderzoekers hier op half liggend urenlang konden turen naar het heelal. En een trap in de hoek blijkt eenzelfde functie te hebben gehad.

Zelf naar het heelal staren zit er niet in vanmiddag. Het is er te bewolkt voor. Ook de sterrenkundigen hebben het steeds moeilijker, legt de rondleider uit. Het vele valse licht maakt waarnemingen lastig.

Dat is nier naar de sterren kan kijken, hindert me niet. Vind het al interessant om de sterrewacht die ik al een paar keer van buiten heb gezien, nu betreden te hebben.

Om de reis naar Utrecht voor een rondleiding van een uur op te fluffen, vooraf een bezoek gebracht aan de tentoonstelling In de ban van Goud, in Museum Volkenkunde, dat zich sinds een paar jaar met de titel Wereldmuseum afficheert.

Goud
De tentoonstelling toont de spirituele en materiële aantrekkingskracht van goud. Historische objecten uit het museum zelf, maar ook bruiklenen en moderne kunst waarin goud een belangrijke rol speelt.

Ook zijn er voorwerpen uit de collectie Koninklijke Verzamelingen. Tot de getoonde voorwerpen daaruit behoren de kroon die is gebruikt voor de inhuldiging van koning Willem I in 1815. In de uitleg wordt gemeld dat die kroon nooit op het hoofd van de nieuwe vorst wordt geplaatst. Nederland kent daarom geen kroning, maar een inhuldiging.

Ook mooi om te zien is de gouden rammelaar van prinses Beatrix, vervaardigd uit goud en diamant, afkomstig uit Deli, Indonesië, circa 1937. 

En van de moderne kunst kan ik een glimlach niet onderdrukken bij het zien van een gouden urinoir, vervaardigd door de kunstenares Sarah van Sonsbeeck. Even zo mooi om te zien is het beeld van de moedergodin van de Winti, Mama Aisa.

Al met al een heerlijke dag in de Sleutelstad, ondanks de straffe, koude wind buiten.

Superkort filmpje Sterrewacht hieronder.