Categorie: Theater

Een van de langste toneelvoorstellingen die ik heb bijgewoond in mijn leven in de Goudse Schouwburg. Gas, 4,5 uur (19.30 – bijna 00.00, inclusief twee pauzes), door toneelgroep Jan Vos.

Me geen seconde verveeld. Ook geen moment gehad dat de vermoeidheid toeslaat. Vanaf de openingsscene geboeid gekeken naar hoe zich de gasboringen in Groningen zich hebben ontvouwd.
Een maatschappelijk toneelstuk in drie delen (een marathon dus eigenlijk, of bingewatchen), waarbij elk deel een verschillende tijdsperiode verbeeldt. 1960, als iedereen denkt een graantje te kunnen meepikken van de komende boringen en dus aangekondigde rijkdommen, 1978 als het verzet klinkt (‘Groningen geen wingewest’) en 2014 als mensen naar de kloten gaan door de aardbevingen en de zeer stroperige (en dat is nog zacht uitgedrukt) van de afhandeling van de schade. Het laatste deel maakt de gaswinning ook in de voorstelling tot een nationale tragedie.

Het verhaal speelt zich af rond hotel Boelens. Een oud familiehotel in Hoogezand-Sappemeer waar ook gedurende de voorstelling de tijd heeft stilgestaan. Het verhaal wordt gespeeld door één naam die ik ken van veel andere (solo)voorstellingen die ik van hem heb bijgewoond: Helmert Woudenberg. In de eerste twee delen vind ik hem als de hotelier Andries Boelens wat op de achtergrond aanwezig. Pas in het laatste deel, waarin hij Bert de directeur van de NAM is, is hi in zijn element en merk ik toch wat een geweldige acteur hij is.

Twee spelers springen er uit voor mij vanavond Trudi Klever als Bette, de dochter van Andries Boelens en Reinout Bussemaker als Alfred Bergman, de geoloog/ingenieur die in het begin van het spel de Groningse gasbel in kaart brengt en later blijft terugkeren, vooral omdat hij Bette niet kan vergeten. Ze dragen voor mij het spel en ben ik vooral onder de indruk van hun rol in het slotstuk als ze bejaard zijn.

En dat het stuk zo fascinerend is en mij van begin tot eind in zijn greep houdt, komt niet in de laatste plaats door de geweldige tekst van schrijver Tjeerd Bischoff. En verder goede regie een bijzonder fraai en functioneel decor en passende muziek.
Kortom, een avondje uit om met heel veel genoegen op terug te kijken.

Eerste voorstelling voor mij dit seizoen in de Goudse Schouwburg: Drie zusters door Urban Myth. Het is het beroemde werk van Anton Tsjechov. Ken het en denk dat ik het al eens eerder in toneeluitvoering heb gezien.

Het verhaal zeer kort samengevat: drie zusters. Na te zijn opgegroeid in Moskou slijten zij en hun broer na het overlijden van hun ouders hun dagen in een duf provinciestadje. Wat ze willen is terug naar het volle leven van Moskou, maar ze zitten klem. Door een gebrek aan geld, aan een echtgenoot, aan doorzettingsvermogen.

Fraai gespeeld, dicht bij de oorspronkelijke tekst, al blijft het natuurlijk een Nederlandse vertaling. Simpel decor, maar het voldoet prima.
De wervende theatertekst meldt dat voor het eerst in Nederland de zusters worden gespeeld door actrices van kleur. Hierdoor krijgen de teksten een geheel nieuwe lading, als een beroemd schilderij in totaal andere kleuren. Nou, dat zal wel. Op mij komt geen diepere lading af. Gewoon acteurs die hun werk doen. Die meerwaarde, als het zo is bedoeld, komt op mij niet over.

Wat ik in het stuk wel als negatief ervaar is de snelheid waarmee sommige dialogen en monologen worden uitgesproken. Dat heb ik de spelers na afloop ook laten weten. Bij het zoeken in archief van mijn mediabedrijf verneem ik dat het staccato door bewerker en regisseur Koos Terpstra bewust in het spel is gebracht. Waarom dat gejaagde nodig is, ontgaat mij als toeschouwer volledig. Sterker nog, sommige delen zijn doodvermoeiend om te volgen.

Hoewel ik niet tegen een moderne uitvoering van een klassiek toneelstuk ben, had het vanavond van mij wel op een ouderwetse manier gebracht mogen worden.

Mijn schouwburgkeuze voor volgend seizoen in de Goudse Schouwburg zijn gehonoreerd. Kan nu al uitkijken naar de voorstellingen.

31/10: Drie Zusters (Tsjechov/Urban Myth) (toneel)
16/11: Eric Vloeimans + Licks & Brains (jazz)
18/12: Gas (toneel)
18/01: Scrum (Ierse folk)
03/03: Othello (toneel)
02/04: De bezoeking (Het Volk) (toneel)

Sneeuw zorgt drie keer voor overlast: als het valt, als het ligt en als het smelt.
Zomaar een zin uit het absurdistische toneelstuk van een favoriet gezelschap van mij, Het Volk uit Haarlem.Ooit uit nieuwsgierigheid hun voorstelling Het volk in Dothan bijgewoond en ik was verkocht. Daarna nog genoten van bijvoorbeeld De god van de slachting, Oidiepoes en Veteranen

Wigbolt Kruijver (in de rol van Herr) en Bert Bunschoten (Mess) zetten in de voorstelling van vanavond twee mannen neer die elkaar niet kennen. Het chalet raakt ingesneeuwd en de twee mannen, die elkaar niet kennen, zijn tot elkaar veroordeeld. Ze proberen elkaar te leren, maar hun totaal verschillend taalgebruik bemoeilijkt dat proces. Ze uiten zich in vormelijkheden, maar ze zijn onderhuids vooral lomp en onbeleefd.

Het stuk heeft als titel Het vermoeden van Poincarré, een verwijzing naar Jules Henri Poincaré )1854 – 1912), de Franse wiskundige en wetenschapsfilosoof. Over hem wordt uitvoerig verhaald in de gesprekken, maar het waarom van juist deze man wordt niet duidelijk. Maar niet te lang getreurd.

Het vermoeden van Poincarré levert prachtige scenes met tal van losse verhalen op. En hoe moeilijker de relatie tussen de twee mannen lijkt te worden, hoe hoger het lachgehalte. Dat de twee, gekleed in lederhosen en met een jagershoed op het hoofd, constant droog blijven kijken, maakt het voor de kijker nog leuker.

Een toneelstuk met een boodschap? Diepgravend? Welnee. Het is ook geen Tsjechov. Het Volk brengt als altijd prachtige, vrolijke stukken met ingrediënten voor een onbezorgde avond theatervermaak. Benieuwd wat de volgende voorstelling van Kruijver en Bunschoten is.

Freek de Jonge op zijn retour, of over zijn houdbaarheidsdatum heen? Niks van gemerkt vanavond. Zijn voorstelling De suppoost (de eerste soloproductie in vijf jaar) ‘staat’ van begin tot einde.

De cabaretvoorstelling van de inmiddels 75-jarige cabaretier is opgebouwd rond de tentoonstelling van hem en zijn vrouw Hella in het Groninger Museum (Het Volle Leven, 2018). Niet dat je daar geweest moet zijn om de verhalen en grappen te begrijpen. Naast vragen of en wanneer iets kunst is (zoals het urinoir van Marcel Duchamp uit 1917, dat voor een nieuwe kijk op kunst moest zorgen) is er volop ruimte voor een vlotte grap. Zoals een groep schoolkinderen dat gillend om hem afrent bij de tentoonstelling, omdat ze zijn voornaam met iemand anders associëren…

De Jonge blijft de zoon van een predikant, dus begint met een kort vragenronde over Jacob en Ezau, Lea en Rachel (dochters van zijn oom Laban), Izak en Rebecca. Je hoort de hersenen van het publiek kraken om de juiste personen bij elkaar te zetten.

Ronduit hilarisch is zijn verhaal over een begrafenis. De vraag of hij zijn bril zou ophouden in de kist (,,nou, in de hel heb je er niets aan en als je in de hemel is ie niet nodig, want daar is alles perfect, toch?), de grappige anekdote over een overledene die niet op zijn foto lijkt die op de kist staat. En zijn bevreemding van de tekst die hij hoort in de begrafenishit van Frans Bauer Er rijdt een trein naar niemandsland, Hij is op weg naar het beloofde land, En onderweg hoor je de engelen zingen… ,,Nou, als u wel eens met de NS reist…’’ En dan weer een verhaal over de eigenlijke suppoost die nog met die moeder van Mark Rutte nog heeft gekend en een vaasje had.

Crosskicking
Geweldig is zijn onzinverhaal over Zwarte Cross, waar een bezoeker hem in nauwelijks verstaanbaar dialect een mop vertelt over het verschijnsel ‘crosskicking’. En uiteraard kreeg het publiek aan het begin ook nog even een korte terugblik op Freeks tirade tijdens het Boekenbal, vorige maand over het uitblijven van kritiek op Thierry Baudet.

Bij een cabaretvoorstelling hoort, naar ik weet, een kop en een staart te zitten. Een boodschap ook die je op weg naar huis aan het denken zet. Een boodschap. Dat lukt niet. Althans, niet bij mij. Daarvoor is de voorstelling misschien te fragmentarisch. Het zijn teveel losse onderdelen. Maar wel ontzettend leuke onderdelen. Misschien wat minder scherp dan jaren geleden, maar als je als 75-jarige met je show nog volle zalen trekt… Nee, voor mij is hij nog (lang) niet op zijn retour.

Op Hoop van Zegen was in het begin van de jaren zeventig een van de eerste, zo niet het eerst toneelstuk dat ik zag opgevoerd. Het was een voorstelling met Beppie Nooy sr (als de vissersweduwe Kniertje) en de rest van de cast uit het Amsterdams Volkstoneel

Het is het verhaal over de “drijvende doodkist”, de logger ‘de Hoop’, dat uiteindelijk op zee vergaat. Haar jongste zoon Barend wil niet mee, maar moet van zijn moeder.

KNIERTJE, smartelijk, met onderbrekende snikken
,,Hij wou niet weg! – Hij wou niet weg – en met me èige hande heb ‘k – heb ‘k zìjn hande van me deurpost lòsgemaakt…”

Het bijna 120 jaar oude toneelstuk van Herman Heijermans is daarna nog vele malen uitgebracht, maar nu dus als musical, met Bill van Dijk (reder Bos), Joke de Kruijf (Mathilde), Melissa Groeneveld (De Hoop) en Mariska van Kolck (Kniertje).
Vooral de laatste imponeert. Was benieuwd of met de omzetting naar musical iets van het verdriet en het berusten in haar lot (’het is de hand van God’) verloren zou gaan. Maar nee, de rol is net zo stevig als in – voor zover ik mij kan herinneren – het toneelstuk. Het wordt geen jolijt.

De muziek en liederen zijn schitterend, niet alleen qua composities, maar ook in uitvoering. Het decor is redelijk eenvoudig, maar doeltreffend. Op de achtergrond de Op Hoop van Zegen die niet helemaal dicht lijkt te zijn en na de storm nog minder hout kent. Knap gedaan.
Al met al een mooie voorstelling. Ik zou bijna nog een keer gaan…

Voor wie de voorstelling zelf wil zien: hier voor de speellijst. En klik hier voor de tekst van Op Hoop van Zegen.

Vanavond afscheid bijgewoond van Nel Oskam. Ruim 40 jaar lang was ze verbonden aan het Goudse theater, de langste tijd als directeur. We kennen elkaar al die jaren ook al. Regelmatig met haar gesproken over mijn liefde voor het genre voorstelling in haar theater. Maar ook beroepsmatig bijvoorbeeld bij de presentatie van het aanbod voor het nieuwe theaterseizoen.

Afgaande op de belangstelling van avond van de genodigden, onder wie veel, heel veel mensen uit de theaterwereld zelf, ben ik niet de enige die dol is op Nel. Cabaretier Bert Visscher zei in een interview enkele maanden geleden al dat veel artiesten niet in de Goudse Schouwburg gingen optreden, maar ‘bij Nel’. Ze heeft altijd heel dicht bij de artiesten gestaan, bleek wel uit uitspraken vanavond op het toneel door Paul de Leeuw, Richard Groenendijk, Conny Janssen (van dansgezelschap Conny Janssen Danst) en de flamencogitarist Eric Vaarzon Morel.
Nel woonde haar voorstellingen heel vaak ook bij, gezeten op haar vaste hoekplek, links op rij 11. En na afloop in de buurt van de uitgang om van het publiek te horen of het had genoten. En ze introduceerde de artiestentafel in het theatercafé, waar bezoekers de kans kregen de optredende artiest zèlf te laten weten wat men van de voorstelling vond.

Ooit, toen de sloop van de oude schouwburg en zaal Kunstmin aan de orde kwam, was er in Gouda twijfel of er wel een nieuw theater moest komen. Gouwenaars konden toch ook in Rotterdam of Den Haag naar de schouwburg… Nel zette door. Gouda kreeg zijn nieuwe schouwburg en gelet op de belangstelling – zelfs bij een toneelvoorstelling zit de grote zaal vaak bijzonder vol – is het een gouden zet geweest.

Iemand die 40 jaar aan de Goudse Schouwburg verbonden is geweest, laat je niet met lege handen vertrekken. En dus kreeg ze naast alle kleine cadeautjes en flessen wijn, uit handen van Gouda’s burgemeester Milo Schoenmaker ook een Koninklijke Onderscheiding: Ridder in de Orde van Oranje Nassau.

Lieve Nel, het ga je goed in je nieuwe levensfase en ik hoop je nog vaak te ontmoeten in wat toch blijft jouw schouwburg.